Hums – SANA
Li gundewarê rojavayê Humusê, Krak des Chevaliersa ku (Krac des Chevaliers) li ser girêkî 750 metre ji asta deryayê bilind dibe. Ew yek ji abîdeyên dîrokî yên herî girîng ên Rojhilata Navîn e û di sala 2006an de wekî Cihê Mîrata Cîhanî ya UNESCOyê hate navnîşankirin. Bi saya dizayna xwe ya parastinê ya bêhempa û nirxa xwe ya mîmarî û çandî ya ku ji neh sedsalan zêdetir vedigere, ew dîqqeta mêvan û lêkolîneran ji çar aliyên cîhanê dikişîne li ser xwe.
Endezyariya parastinê di seranserê serdeman de hatiye perwerdekirin
Keleh di sala 1031an a PZ. de ji aliyê Emîrê Humusê, Şîbl el-Dewle Nasr ibn Mirdas ve hatiye avakirin. Navê wê “Keleha Kurdan” li ser navê garnîzonên Kurdan ên ku li wir diman hatiye danîn. Paşê ew ket destê Xaçperestan, yên ku ew berfireh kirin da ku rêya hecê ya ber bi Qudsê ve xizmet bike. Keleh di sedsalên 11 û 12an de rastî erdhejan hat, ji ber vê yekê pêdivî bi xurtkirina avahiya wê bi dîwarên xwar hebû da ku li hember şokên sîsmîk bisekine.
Keleh di nav xwe de; xendekeke ji derve, dîwareke parastinê bi 13 bircan û vebûnên ji bo avêtina tîran û rijandina rûnê kelandî dihewîne. Dîwarê hundirîn keleheke serbixwe ye, ku bi xendekek di kevir de hatiye kolandin û veqetandîye. Ava baranê bi rêya kanalên avdanê yên nûjen ber bi wê ve tê kanalîzekirin. Ew ji bilî 21 bîrên depoya avê, odeyên leşkeran, axur, salonên xwarinê, odeyên depoyê û jêrzemînan dihewîne, ku bi vê yekê yên di kelehê de diman dikaribûn demeke dirêj li dijî êrîş û dorpêçkirinan xwe muhafeze bikin.
Endezyariya parastinê di seranserê serdeman de hatiye perwerdekirin
Serdanvanên ku hatin serdana kelehê, matmayîbûna xwe ya li hember bedewî û hûrguliyên mîmarî yên kelehê anîn ziman. Qemer El-Helebî behsa keşfkirina cihên nû bi her serdanê kir, di heman demê de Mariyaya biçûk kêfxweşiya xwe ya ji hilkişîna derenceyên kelehê û keşfkirina şanoyê anî ziman. Tûrîstê Skotlandî Ayand serdana xwe wekî “serpêhatîyeke ecêb” ku ji zarokatiyê ve xeyal dikir bi nav kir û pesnê comerdîya gelê Sûriyeyê û rastbûna welêt da.
Hewldanên restorasyonê yên berdewam ji bo parastina mîratê
Endezyar Hazem Hannayê Serokê Daîreya Krak des Chevaliers, îfade kir ku keleh yek ji mezintirîn û xweşiktirîn kelehên cîhanê ye. Wî bal kişand ser projeyên restorasyonê yên salane yên ku ji hêla Rêveberiya Giştî ya Antîk û Muzeyan ve têne bicîh kirin da ku vê nîşaneya dîrokî biparêzin û wê wekî cîheke geştiyariyê ya ku piştgiriya îqtîsada herêmî dike pêşve bibin.
Krak des Chevaliers ne tenê cîheke arkeolojîk e; ew şahidiyekî zindî ya şaristaniyên kevnar e ku li ser axên Sûriyeyê jiyan kirine. Ew cîheke geştiyariyê ya cîhanî ye ku beşên dîrokê vedibêje û di taca mîrata mirovahiyê de wekî gewhereke herheyî dimîne.
