BAŞKENTLER (SANA) – ABD–İsrail–İran çatışmasının tırmanması sonucu Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmelerin etkileri, enerji sektörünün ötesine geçerek küresel gıda güvenliği ve hayati tedarik zincirlerini de tehdit ediyor. Krizin genişleme ihtimali ve uluslararası ticaret üzerindeki yansımaları konusunda endişeler artıyor.
Euronews’in aktardığına göre, çok sayıda büyük küresel denizcilik şirketi, petrol ve gaz tankerlerini hedef alan saldırıların artması nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan geçişi durdurma kararı aldı. Deniz sigortası şirketleri bölgede savaş riskine yönelik teminatlarını iptal ederken, büyük nakliye hatları rotalarını Afrika kıtası etrafına yönlendirmek zorunda kaldı. Bu durum, taşıma maliyetlerinde ciddi artışa ve küresel piyasalarda baskının yükselmesine yol açtı.
150 Gemi Beklemede
Pazar günü yayımlanan gemi takip verilerine göre, aralarında petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz tankerlerinin de bulunduğu en az 150 gemi, şu anda Hürmüz Boğazı ve çevresindeki sularda demirlemiş durumda.
Bu gemiler arasında Irak, Suudi Arabistan ve Katar gibi büyük üreticilerin kıyıları açıklarında bekleyen gemiler de yer alıyor.
Krizin Derinleşmesiyle Petrol ve Gaz Fiyatları Yükseldi
İran’ın bu stratejik su yolunu deniz trafiğine kapattığını açıklamasının ardından Asya’daki hükümetler ve büyük rafineri şirketleri petrol stoklarını acilen gözden geçirmeye yöneldi. Gelişmeler piyasalara da anında yansıdı; Brent ham petrol kontratları yüzde 8’in üzerinde yükselirken, Orta Doğu’daki petrol ve gaz tesislerinde uzun süreli aksama yaşanabileceği endişesiyle Avrupa doğal gaz fiyatları da arttı.
Gıda Tedarik Zincirlerinde Aksamadan En Fazla Orta Doğu Etkileniyor
Krizin etkisi, petrol dışı hayati sektörlere de uzanıyor. Emtia ticareti alanında uzman Kpler şirketinin analizlerine göre, küresel gübre ticaretinin yüzde 33’ü —kükürt ve amonyak dâhil— Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.
Söz konusu sevkiyatlar Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden Hindistan ve Çin başta olmak üzere Brezilya ve Afrika ülkelerine ulaştırılıyor.
Ayrıca tırmanan gerilim, gıda ithalatına kısmen bağımlı olan Orta Doğu’da gıda arzının istikrarını da tehdit ediyor. Bölgeye giden çok sayıda gıda sevkiyatı Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor.
Haziran 2025’te İsrail ve ABD ile İran arasında yaşanan savaş sırasında Hindistan’dan Orta Doğu’ya sevk edilen pirinç yüklerinin tamamen durdurulması, kriz dönemlerinde tedarik zincirlerinin ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyan bir örnek olarak kayıtlara geçmişti.
M.M
