Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasıyla küresel petrol fiyatlarında yüzde 12’ye varan sert düşüşler yaşanırken; ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın sonlandırılmasına yönelik müzakerelerde İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesinin gündemde olduğu bildirildi.
Başkentler (SANA) – ABD Başkanı Donald Trump, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail-İran savaşının ardından İran’ın Hürmüz Boğazı’nı gemi trafiğine tamamen açtığını ve deniz mayınlarını ABD desteğiyle temizlemeye başladığını duyurdu.
Trump: “Abluka sadece İran için sürecek”
Trump, kendine ait “Truth Social” platformu üzerinden yaptığı açıklamada, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı tam kapasiteyle deniz trafiğine açtığını ve boğazı bir daha kapatmama taahhüdünde bulunduğunu belirtti. Trump, “İran, Hürmüz Boğazı’nın iş dünyası ve tam geçişler için tamamen açıldığını ilan etti. Ancak, İran ile olan mutabakat sürecimiz yüzde 100 tamamlanana kadar, deniz ablukası yalnızca İran’a yönelik olarak yürürlükte kalmaya devam edecektir.” ifadelerini kullandı.
Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin ve deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin yüzde 25’inin geçtiği stratejik koridorun açılması, küresel ekonomi ve enerji güvenliği açısından kritik bir gelişme olarak kaydedildi.
Avrupalı liderlerden “kalıcı ve koşulsuz geçiş” vurgusu
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, Paris’te düzenlenen ve 30 ülkenin temsil edildiği zirvenin ardından yayımladıkları ortak bildiride, boğazın açılmasını memnuniyetle karşıladıklarını ancak bu durumun “daimi ve koşulsuz” olması gerektiğini vurguladı.
Starmer, Londra ve Paris öncülüğünde deniz güvenliğini sağlamak amacıyla 12’den fazla ülkenin katkı sunacağı “çok uluslu savunma misyonu” planlandığını ve askeri yetkililerin önümüzdeki hafta Londra’da bir araya geleceğini açıkladı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni çatışmaların tamamen durması halinde misyona katılabileceklerini belirtirken, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise ülkesinin mayın temizleme ve deniz keşif operasyonlarında rol alabileceğini duyurdu.
BM Genel Sekreteri António Guterres ise sözcüsü Stephane Dujarric aracılığıyla yaptığı açıklamada, gelişmeyi “doğru yönde bir adım” olarak tanımlayarak, Hürmüz Boğazı’nda uluslararası seyrüsefer haklarına eksiksiz dönülmesi çağrısında bulundu.
Ekonomide keskin hareketlilik: Petrol fiyatları düştü
Açıklamanın ardından enerji piyasalarında sert düşüşler gözlendi. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 11,2 azalarak 88,27 dolara, Batı Teksas tipi (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise yüzde 12 kayıpla 83,29 dolara geriledi.
Wall Street endeksleri ise güne yükselişle başladı. Dow Jones endeksi 210 puan, S&P 500 endeksi 33 puan ve Nasdaq endeksi 235 puanın üzerinde değer kazandı. Boeing, Royal Caribbean, Amazon ve Airbnb gibi şirketlerin hisselerinde önemli artışlar kaydedildi. Ameriprise Financial Baş Stratejisti Anthony Saglimbene, gelişmeyi “küresel ekonomi üzerindeki risklerin azalması ve müzakerelerde somut ilerleme” olarak değerlendirdi.
İslamabad’da kritik görüşme beklentisi
Öte yandan, ABD merkezli “Axios” sitesi, Washington ve Tahran’ın savaşı sona erdirmek adına yürüttüğü müzakerelerin detaylarına ulaştı. Habere göre taraflar, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesini de içeren bir barış planı üzerinde görüşüyor. Müzakerelerin yeni turunun önümüzdeki Pazar günü Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirileceği öne sürüldü.
