Şam-SANA
Piştî sêzdeh salan li ser êrîşa sarînê ya ku hêzên rejîma hilweşîyayî li dijî sivîlan li hejmarek herêmên her du Xûteyên Şamê di 21ê Tebaxa 2013an de pêk anîbû, dosyaya çekên kîmyewî li Sûrîyê careke din vedigere pêşîya edaletê, lê vê carê ji alîyekî cuda.
Doza ku bi salan di navbera lêpirsînên navdewletî, biryarên Neteweyên Yekbûyî û hewldanên rejîma rûxîyayî yên ji bo înkarkirina rastîyan de hilawestî mabû, îro derbasî qonaxeke nû dibe ku tê de delîlên berhevkirî ligel xebata desteyên navdewletî digihîjin hev, heta gihîştina bi sazîyên niştimanî di çarçoveya proseya dadwerîya veguhêz de.
Xûte.. Tawana ku rêça dosyayê guhert
Di 21ê Tebaxa 2013an de, rejîma hilweşîyayî bi gaza sarînê êrîşeke berfireh li ser herêmên Xûteya Rojhilat û Rojava pêk anî, ku yek ji mezintirîn êrîşên kîmyewî bû di salên şer de.
Tora Sûrî ya Mafên Mirovan ragihand ku wê kuştina 1144 kesan di êrîşê de belge kiriye; di nav wan de 99 zarok û 194 jin hene, tevî birîndarbûna derdora 5935 kesên din. Her wiha berîya êrîşa Xûteyê bi dehan êrîşên bi bikaranîna gazên jehrîn belge kirine, û raporên xwe pêşkêşî alîyên navdewletî û şandeya lêpirsînê ya Neteweyên Yekbûyî kirine.
Di Îlona 2013an de, û di bin fişara navdewletî ya zêdebûyî de ku piştî êrîşa Xûteyê pêk hat, rejîma hilweşîyayî neçar ma ku tevlî Peymana Qedexekirina Çekên Kîmyewî bibe. Ev peyman ji bo Sûrîyê di 14ê Cotmeha heman salê de ket warê cîbicîkirinê, hevdem ligel rêçeke navdewletî ji bo hilweşandina bernameya kîmyewî û danîna wê di bin çavdêrîya navdewletî de.
Lê tevlîbûnê dawî li dosyayê neanî; ji ber ku Rêxistina Qedexekirina Çekên Kîmyewî ji sala 2014an ve dest bi vekolîna ragihandina Sûrîyê ya derbarê bernameya kîmyewî de kir, û xebatên piştrastkirinê kêmasî û nakokî di zanyarîyên pêşkêşkirî de derxistin holê. Di heman demê de şandeya lêkolîna rastîyan lêpirsîna li ser bikaranîna çekên kîmyewî domand.
Nûnerê Daîmî yê Sûrîyê yê Rêxistina Qedexekirina Çekên Kîmyewî li Lahayê Mihemed Ketûb ji SANAyê re got: Komîteyên lêpirsînê yên navdewletî berpirsyarîya rejîma hilweşîyayî derbarê hejmarek êrîşên kîmyewî de piştrast kir; di nav wan de Xan Şêxûn di Nîsana 2017an de, Kefer Zêta di Cotmeha 2016an de, Letamne di Adara 2017an de, û Dûma di Nîsana 2018an de. Di heman demê de, tu lêpirsîneke navdewletî ya taybet ji bo destnîşankirina nasnameya bikeran di êrîşa 21ê Tebaxa 2013an de nehat lidarxistin. Wî amaje bi wê yekê kir ku dadwerîya Fransî lêpirsînê li ser êrîşê dike û biryarên girtinê li dijî hejmarek serkirdeyên rejîma hilweşîyayî hatine derxistin.
