Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan El-Şeybani, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in17 yıl sonra Şam’a yaptığı ziyaretin, Suriye’nin BM ile ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olduğunu söyledi. Taraflar, yeniden yapılanma, altyapı yatırımları, ekonomik toparlanma ve mültecilerin güvenli geri dönüşünü destekleyecek ortak bir toparlanma planı üzerinde çalıştıklarını açıkladı.
Şam (SANA) – Suriye Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Esad Hasan El-Şeybani, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in 17 yıl aradan sonra Şam’a gerçekleştirdiği ilk ziyaretin yalnızca diplomatik bir temas olmadığını, aynı zamanda Suriye’nin BM bünyesinde etkin bir ortak konumuna geçtiğini gösteren önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Guterres ise ülkenin toparlanma sürecine destek mesajı vererek, Suriye’nin bugün bölgesel istikrarın temel unsurlarından biri haline geldiğini ifade etti.
El-Şeybani, Guterres ile düzenlediği ortak basın toplantısında, BM Genel Sekreteri’nin Şam’ı ve kent halkını yakından tanıdığını belirtti. Guterres’in 18 yıl önce BM Mülteciler Yüksek Komiseri olarak Suriye’yi ziyaret ettiğini hatırlatan El-Şeybani, o dönemde ülkenin milyonlarca Iraklı mülteciye kapılarını açtığını ve onlara ev sahipliği yaptığını söyledi.
Bugünkü ziyaretin tarihsel bir anlam taşıdığına işaret eden El-Şeybani, Guterres’in geçmişte mülteci dosyası kapsamında Şam’a geldiğini, bugün ise dünyanın en büyük gönüllü geri dönüş hareketlerinden birine tanıklık ettiğini ifade etti. Son aylarda 3,5 milyondan fazla Suriyelinin ülkelerine dönerek toplumlarının yeniden inşasına ve istikrarın güçlendirilmesine katkı sunduğunu belirtti.
El-Şeybani, ziyaret programının sembolik mesajlar içerdiğini vurgulayarak, Guterres’in güne Eski Şam’da başladığını, kutsal metinlerde Aziz Pavlus’un görme yetisini yeniden kazandığı belirtilen sokaklarda yürüdüğünü söyledi. Suriye’nin de bugün yeniden “görme ve geleceğini görme” yetisini kazandığını ifade eden El-Şeybani, ziyaretin yaklaşık iki bin yıllık birlikte yaşama mirasını yeniden hatırlattığını dile getirdi.
BM ile ortak çalışma ve yeniden yapılanma
El-Şeybani, BM ile yürütülen görüşmelerde yeniden yapılanma sürecinin tek bir ekip anlayışıyla ve Şam’dan koordine edilecek şekilde ele alındığını belirtti. Görüşmelerde altyapı yatırımlarının desteklenmesi, yeniden imar çalışmalarının hızlandırılması ve Cumhurbaşkanlığı girişimi olan “Kamplarsız Suriye” projesinin başarıya ulaştırılması konularının ele alındığını kaydetti.
Uluslararası alanda çok taraflı sistemin etkinliğinin giderek daha fazla sorgulandığını belirten El-Şeybani, buna karşın Suriye’nin bugün bu sistem içinde başarılı bir işbirliği modeli sunduğunu söyledi.
El-Şeybani, Suriye’nin BM sistemiyle benzeri görülmemiş bir işbirliği geliştirdiğini ifade ederek, bunun yalnızca siyasi koordinasyonla sınırlı kalmadığını belirtti. Ülkesinin BM İnsan Hakları Konseyi ve bağımsız mekanizmalarıyla yapıcı ilişkiler yürüttüğünü, Uluslararası Tarafsız ve Bağımsız Mekanizma ile yakın işbirliği gerçekleştirdiğini ve Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü’nde yeniden aktif devlet statüsünü ve haklarını kazandığını söyledi.
Bu yaklaşımın, devletlerin egemenliğine saygı ve yapıcı işbirliği temelinde çok taraflılığın başarı sağlayabileceğini gösteren tarihi bir örnek olduğunu dile getiren El-Şeybani, BM ile toparlanma ve yeniden imar dönemine ilişkin ortak bir strateji üzerinde de görüş alışverişinde bulunduklarını belirtti.
El-Şeybani, bu strateji kapsamında uluslararası desteğin acil insani yardımdan uzun vadeli toparlanma yatırımlarına dönüştürülmesinin hedeflendiğini, bunun da okulların, hastanelerin, su ve elektrik altyapısının desteklenmesi ile yeni istihdam alanlarının oluşturulmasını kapsadığını söyledi.
Öncelik Suriye ekonomisinin yeniden inşası
El-Şeybani, BM Genel Sekreter Yardımcılığı görevinde bulunan Martin Griffiths’in kısa süre önce uluslararası topluma Suriyelileri bir kez daha hayal kırıklığına uğratmama çağrısı yaptığını hatırlattı.
Griffiths’in mevcut aşamada en büyük önceliğin Suriye ekonomisinin yeniden inşası olduğu yönündeki değerlendirmesine katıldıklarını belirten El-Şeybani, sürdürülebilir çözümün yatırım olduğunu söyledi.
El-Şeybani, bu hedefe ulaşmak için kalan engellerin kaldırılması gerektiğini ifade ederek, hükümetin güvenli ve yatırım dostu bir yasal ortam oluşturmak amacıyla çalışmalarını sürdürdüğünü, böylece geçici yardım aşamasından sürdürülebilir kalkınma dönemine geçişin sağlanacağını dile getirdi.
Suriye bölgesel barış için istikrar unsuru
Bölgedeki savaş ve gerilim ortamına da değinen Şeybani, Suriye’nin bugün stratejik sağduyu ve barışa bağlılık örneği sergilediğini söyledi.
Ülkesinin egemenliğini ve ulusal karar alma mekanizmasını güçlendirdiğini belirten El-Şeybani, ortak sınırların güvenliğinin öncelik haline getirildiğini ifade etti. Bu yaklaşımın Suriye’yi bölgesel istikrarın temel direklerinden biri ve sınır aşan krizlerin etkilerini azaltan önemli bir aktör haline getirdiğini söyledi.
El-Şeybani ayrıca, İsrail’in askeri faaliyetlerini ve Suriye topraklarındaki “hukuka aykırı işgalini” eleştirerek, 1974 Ateşkes Hattı’nın ötesine geçilmesinin kabul edilemez olduğunu ifade etti.
BM’nin uluslararası hukuka bağlılığını takdir ettiklerini belirten Şeybani, İsrail’in koşulsuz ve derhal çekilmesi yönünde daha güçlü bir BM tutumu çağrısında bulundu. Ayrıca BM Ateşkes Gözlem Gücü’nün (UNDOF) görevlerini herhangi bir kısıtlama olmadan yerine getirmesine destek verdiklerini söyledi.
Konuşmasının sonunda Guterres’e hitap eden El-Şeybani, BM Genel Sekreteri’nin 13 yıl önce Suriye’yi “bu yüzyılın en büyük trajedisi” olarak nitelendirdiğini hatırlatarak, bugün Suriyelilerin bunun tam tersini yazdığını ifade etti. Şeybani, Suriye’nin çatışma sonrası toparlanma konusunda küresel bir başarı örneğine dönüşmesini istediklerini ve uluslararası toplumu bu başarıya yatırım yapmaya çağırdıklarını söyledi.
Guterres: Suriyeliler büyük acılar yaşadı ancak umutlarını kaybetmedi
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de Şam ziyaretinin kendisi açısından özel bir anlam taşıdığını belirtti.
BM Genel Sekreterliği görevinden önce uzun yıllar BM Mülteciler Yüksek Komiseri olarak çalıştığını hatırlatan Guterres, çatışmalardan ve baskılardan kaçan Suriyelilerle doğrudan temas kurduğunu, okullarda ve kamplarda aileleri ziyaret ettiğini söyledi.
Iraklı mültecilere ev sahipliği yapan Suriyelilerle de görüştüğünü belirten Guterres, daha sonra güvenlik ve barış arayışıyla ülkelerini terk etmek zorunda kalan Suriyelilerle farklı ülkelerde yeniden bir araya geldiğini ifade etti.
Bu hatıraların hafızasında derin iz bıraktığını belirten Guterres, 2011 yılında başlayan baskılar ve eski rejimin iktidarda bulunduğu dönemde bilinçli olarak Suriye’yi ziyaret etmeme kararı aldığını söyledi.
Suriyelilerin uzun yıllar boyunca büyük acılar ve zorluklar yaşadığını belirten Guterres, buna rağmen dayanıklılıklarını, üretkenliklerini, yaratıcılıklarını ve ülkelerine bağlılıklarını koruduklarını ifade etti.
Suriye bugün istikrarın temel direklerinden biri
Guterres, bugün Suriye’nin tüm vatandaşları için daha iyi ve daha müreffeh bir gelecek inşa etme fırsatına sahip olduğunu söyledi.
Bunun güçlü bir liderlik, vizyon ve güven gerektirdiğini belirten Guterres, her Suriyelinin ülkenin geleceğinde kendisini görebilmesi gerektiğini, gelecek nesillere hizmet edecek kurumların inşasının ise öncelikle Suriyelilerin sorumluluğunda olduğunu ifade etti.
Şiddetli çatışmalardan çıkan hiçbir ülkenin tek başına yeniden ayağa kalkamayacağını belirten Guterres, uluslararası toplumun Suriye’nin toparlanma sürecine destek vermesi gerektiğini söyledi.
Suriye’nin bugün hem toparlanma hem de yatırım fırsatları sunan bir döneme girdiğini belirten Guterres, ülkenin bölgesel istikrarın temel sütunlarından biri haline geldiğini ifade etti.
Gelecekte kalıcı istikrarın sağlanabilmesi için altyapının yeniden inşa edilmesi, geçim kaynaklarının ve yatırım olanaklarının genişletilmesi gerektiğini kaydeden Guterres, bunun Suriyeli mültecilerin güvenli, gönüllü ve onurlu dönüşünü de destekleyeceğini söyledi.
Uluslararası finans kuruluşlarının Suriye’nin bölgesel ve küresel yatırım ağlarına yeniden entegre olmasında önemli rol oynayacağını belirten Guterres, mevcut dönemin yatırım ve uluslararası dayanışma dönemi olduğunu ifade etti.
BM’nin Suriye’de herhangi bir gizli gündemi bulunmadığını vurgulayan Guterres, örgütün önceliğinin Suriye hükümeti ve Suriye halkının öncelikleri olduğunu söyledi.
Suriye’nin bağımsızlığına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne güçlü destek verdiklerini ifade eden Guterres, ülke topraklarına yönelik her türlü ihlalin kabul edilemez olduğunu belirtti.
Golan çevresinde yaşanan gelişmelerin de kabul edilemez olduğunu söyleyen Guterres, uluslararası topluma Golan Tepeleri’nin Suriye toprağı olduğunu hatırlatarak, bu ihlallerin Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın ciddi şekilde ihlali anlamına geldiğini kaydetti.
Ortak toparlanma planı hazırlanıyor
Basın mensuplarının sorularını da yanıtlayan El-Şeybani, BM Genel Sekreteri’nin Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara ve bazı bakanlarla gerçekleştirdiği görüşmelerde, BM ile Suriye’nin önceliklerini bir araya getirecek ortak bir toparlanma planı ve anlaşma taslağı üzerinde çalışıldığını açıkladı.
Söz konusu belgenin önümüzdeki aylarda imzalanmasının beklendiğini belirten El-Şeybani, Guterres’in Suriye’de faaliyet gösteren tüm BM kuruluşlarının çalışmalarını ülkenin toparlanma ve yeniden imar sürecine yönlendirme konusunda açık destek verdiğini söyledi.
El-Şeybani, Suriye’nin bu aşamada yalnızca BM’nin değil, tüm uluslararası toplumun desteğine ihtiyaç duyduğunu belirterek, buna Avrupa Birliği ve diğer ülkelerin de dahil olduğunu ifade etti.
BM Genel Sekreteri’nin geçmişte devrik rejime meşruiyet kazandırmayı reddeden tutumunun tarihi bir duruş olduğunu söyleyen El-Şeybani, bunun Suriyelilerin hafızasında Guterres’in kişisel mirasının bir parçası olarak kalacağını dile getirdi.
Uluslararası topluma da çağrıda bulunan El-Şeybani, gelecekte başarılı bir Suriye görmek isteyen herkesin bugün ülkenin yanında durması gerektiğini belirterek, geçmişte Suriyelileri yalnız bırakanların bugün ülkenin yeniden inşasına katkıda bulunma fırsatına sahip olduğunu sözlerine ekledi.
Y.K
