Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kalıcı barış ve daha adil bir dünya için Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki veto ayrıcalığının kaldırılmasının temel stratejik hedef olması gerektiğini belirtti.
Ankara (SANA) – Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, küresel karar alma mekanizmalarında köklü reformlar yapılması ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki “veto” yetkisinin kaldırılması çağrısında bulundu.
Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Erdoğan, Bloomberg için kaleme aldığı “Birleşmiş Milletler, Güvenlik Konseyi’ndeki Veto Yetkisini Kaldırmalı” başlıklı makalesinde şu ifadeleri kullandı:
“Daha adil bir dünyanın inşası, farklı coğrafyaların birikimlerini, kapasitelerini ve iradelerini ortak bir zeminde buluşturmayı gerektiriyor. Kalıcı barış, birbiriyle konuşmayan ayrışmış bloklar üzerinden tesis edilemez.”
BM Güvenlik Konseyi’nin reform ihtiyacının somut bir yol haritasına dönüştürülmesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, veto ayrıcalığının kaldırılmasının bu yol haritasının merkezinde yer alması gerektiğinin altını çizdi
Veto yetkisinin kaldırılması her türlü reformun temel adımıdır
Erdoğan makalesinde şu değerlendirmelerde bulundu:
“Güvenlik Konseyi’ne ayrıcalıklı yeni üyeler eklemek, karar alma gücünün az sayıda ülkenin elinde toplanması sorununu çözmeyecek; aksine ayrıcalığa dayalı yapıyı daha da genişletecektir. Bu nedenle veto ayrıcalığının kaldırılması, anlamlı bir reformun başlangıç noktası ve temel stratejik hedefi olmalıdır.”
Erdoğan, hiçbir ülkenin uluslararası toplumun çoğunluğunun iradesini engelleyecek kalıcı bir yetkiye sahip olmaması ilkesi etrafında, Genel Kurul bünyesinde geniş bir koalisyon kurulması çağrısında bulundu.
Uluslararası kurumlar arasındaki dengenin güçlendirilmesi
Güvenlik Konseyi ile BM Genel Kurulu arasındaki dengenin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini belirten Erdoğan; Genel Kurulun yetkilerinin artırılması, Konseyin temsil kabiliyetinin yükseltilmesi ve Genel Kurula karşı hesap verebilirliğinin sağlanması gerektiğini vurguladı. Bunun da daimi üyeliğin bulunmadığı, Güvenlik Konseyi üyelerinin Genel Kurul tarafından belirli sürelerle ve dönüşümlü olarak seçildiği, görev almak isteyen ülkelerin seçimler yoluyla üyelerin çoğunluğunun güvenini yeniden kazandığı bir yapının kurulmasıyla mümkün olacağını ifade etti.
Erdoğan sözlerini şöyle sürdürdü:
“Geleceğin uluslararası düzenini geçmişin hiyerarşilerini koruyarak inşa edemeyiz. İnsanlığa barış, istikrar ve ortak refah vaat eden uluslararası sistem; yeni savaşları önlemede, eşitsizlikleri azaltmada ve değişen güç dengelerine yanıt vermede yetersiz kaldığını kanıtlamıştır.”
Ekonomiden güvenliğe, teknolojiden diplomasiye kadar pek çok alanda yeni güç merkezlerinin ortaya çıktığına işaret eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, uluslararası kurumların bu dönüşüme aynı hızla uyum sağlayamadığını belirtti.
Bölgesel aktörler
Savaşların, iklim krizinin, düzensiz göçün ve ekonomik kırılganlıkların; ülkelerin güçlü kurumlara, dirençli ekonomilere ve caydırıcı savunma kapasitelerine sahip olmasının önemini bir kez daha gösterdiğini vurguladı.
Asya’nın ekonomik ağırlığının arttığına ve Afrika’nın potansiyeline uygun daha güçlü bir temsil talep ettiğine dikkat çeken Erdoğan, gelişmekte olan ülkelerin artık önceliklerini daha yüksek sesle dile getirdiğini ifade etti.
Erdoğan, “Bazı bölgesel aktörlerin artan nüfuzu, kendi coğrafyalarında daha fazla sorumluluk üstlenmelerini gerekli kılıyor. Her bölgenin sorunlarını dışarıdan belirlenen yöntemlerle çözmek mümkün değildir” dedi.
Uluslararası irade
Böyle bir değişimin gerçekleşmesi için geniş bir uluslararası iradenin ortaya konması gerektiğini vurgulayan Erdoğan; Türkiye’nin güçlü küresel ilişkilerini ve çok taraflı diplomasideki tecrübesini, arzulanan reform çabalarının hizmetine sunmaya devam edeceğini belirtti. Erdoğan, veto ayrıcalığının kaldırılması, seçilmiş üyelerin karar alma süreçlerinde daha fazla ağırlık kazanması ve Genel Kurulun rolünün güçlendirilmesine yönelik çabaları desteklemeyi sürdüreceklerini kaydetti.
M.M / İ.K/M.A
