Devrik rejim zindanlarından kurtulan ve kayıplarının izini süren kadınlar, yaşadıkları acıları hafızayı koruma ve belgeleme faaliyetlerine dönüştürerek gerçeğin açığa çıkarılmasını talep ediyor.
Şam (SANA) – Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun, Suriye’nin sunduğu ve 19 Aralık’ı “Kayıpları Arayan Kadınları Onurlandırma Günü” ilan eden karar tasarısını kabul etmesiyle birlikte; kayıp, alıkoyma ve yabancılaşma acısı yaşayan ve kişisel acılarını belgeleme, insani ve hak temelli çalışmalara dönüştüren Suriyeli kadınların deneyimleri ön plana çıkıyor. Bu kadınların hikayeleri, ulusal hafızanın korunmasına ve kayıp kişilerin akıbetinin açığa çıkarılması taleplerine katkı sunuyor.
BM kararının kabul edilmesinden bir gün önce Kayıp Şahıslar Ulusal Heyeti, kayıp ve zorla kaybedilen kişilerin bildirilmesi amacıyla “Athar” adlı ulusal programı ve aynı adı taşıyan mobil uygulamayı hayata geçirdi. Bu uygulama, ailelerin yakınlarının bilgilerini kaydetmeleri ve kayıplarla ilgili ihbarlarda bulunmaları için güvenli ve erişilebilir bir yöntem sunmayı hedefliyor.
Binlerce annenin tek isteği evlatlarının akıbetini öğrenmek
Kadın hakları savunucusu ve ülkesine dönen diaspora sakini Meysa Said, SANA’ya yaptığı açıklamada, annesinin iki kardeşi Muhammed ve Bera‘yı arama sürecindeki yolculuğunu, bu süreçte güvenlik birimlerine başvurduğu sırada yaşadığı büyük maddi fedakarlıkları, maruz kaldığı şantajları ve iki kardeşinin alıkonulmasındaki akıbetine dair herhangi bir bilgi alabilmek umucuyla göğüs germek zorunda kaldığı sözlü tacizleri anlattı.
Said, iki kardeşinin tutuklanmasının yanı sıra Doğu Guta’daki devrimci harekete katılması nedeniyle güvenlik birimleri tarafından aranır duruma gelmesinin, Suriye‘yi terk etmesinde etkili olan nedenler arasında yer aldığını belirtti.
Suriye halkı için “en güzel hediye” olarak nitelendirdiği özgürlüğün, gerçeğin ortaya çıkarılması, hesap sorulması ve zararların tazmin edilmesiyle tamamlanması gerektiğini ifade eden Said, Suriyeli kadınların yaşadıklarının kabul edilmesi ya da manevi olarak onurlandırılmalarıyla bitmediğini; haklarının tescil edilmesini, zararların tazmin edilmesini ve kendilerine ve ailelerine haksızlık edenlerden hesap sorulmasını gerektirdiğini vurguladı.
Bazı annelerin tek isteğinin evlatlarının akıbetini ve mezar yerlerini öğrenmek olduğunu belirten Said, binlerce anneye ve aileye ulaşmanın, sivil etkinlikler veya Kayıp Şahıslar Ulusal Heyeti ile bağlantılı faaliyetler aracılığıyla “Athar” uygulamasından yararlanma mekanizmasını tanıtmanın önemine dikkat çekti.
Yıllar süren bekleyiş
Şam’ın eteklerindeki Doğu Guta‘ya bağlı Dayr El-Asafir beldesinden gelen ve “Hakikat Çadırı”nın kurucularından biri olan Amine El-Bukai, Doğu Guta’da düzenlenen bombardımanlar sonucunda çocukları Halil ve Gıyas ile kardeşi Abdulkadir’i kaybettikten sonra, 2018 yılında alıkonulan eşini ve kardeşini aramak üzere başladığı yolculuğunun bir kesitini paylaşıyor.
El-Bukai, daha sonra nüfus müdürlüğü kayıtlarındaki listelerden kardeşi Ahmed’in devrik rejim zindanlarında hayatını kaybettiğini öğrendiğini, ancak annesinin aradan geçen yıllara rağmen, binlerce anne gibi evladının döneceği umuduyla yaşamaya ve onun yolunu gözlemeye devam ettiğini belirtti.
Uluslararası alanda kayıp yakınlarını arayan kadınların, özellikle de Suriyeli kadınların tanınmasının atılması gereken önemli bir adım olduğunu dile getiren El-Bukai, bu adımın pratik gelişmelerle takip edilmesi gerektiğini ifade etti. “Athar” uygulamasının kayıpların akıbetinin aydınlatılmasına ve ailelerin yıllardır bekledikleri gerçeğe ulaşmasına vesile olmasını dilediğini kaydetti.
Dayr El-Asafir’de özgürlük sonrasında kurulan “Hakikat Çadırı”nın, aileler için kayıpları hakkında konuşabilecekleri, acılarını paylaşabilecekleri ve taleplerini ilgili makamlara iletebilecekleri güvenli bir alan sağladığını belirtti.
Zindan deneyiminden hafızayı belgelemeye
Devrik rejim zindanlarından sağ kurtulan Rima Avde ise kimliğinde Şam Kırsalı’ndaki Daraya kökenli olduğunun yazılması nedeniyle bir kontrol noktasında durdurulduktan sonra alıkonulduğu ve iki aydan uzun süre zor koşullar altında kaldığı 227 numaralı şubeye sevk edildiği hürriyetten yoksun bırakılma deneyimini aktardı.
Alanının üç metreyi geçmeyen hücrede bazen yaklaşık 50 kadın tutuklunun bir arada tutulduğunu belirten Avde, hafızasında yer edenin sadece alıkoyma koşulları olmadığını, aynı zamanda erkekler koğuşundan kadın tutukluların duyduğu işkence sesleri olduğunu ve bu nedenle daha sonra psikolojik destek seansları almak zorunda kaldığını ifade etti.
Yaşadıklarını Sednaya Cezaevi Tutukluları ve Kayıpları Derneği’nde belgelendirdiğini belirten Avde, belgelemenin kendi sesini ve benzer deneyimlerden geçen birçok kadının sesini duyurmanın bir yolu olduğunu vurguladı.
Birleşmiş Milletler’in Kayıpları Arayan Kadınları Onurlandırma Günü’nü ilan etmesini büyük bir önem taşıdığına işaret eden Avde, bunun kadınların yıllar boyunca arama, belgeleme ve hafızayı koruma konusunda sarf ettikleri çabaların bir kabulü anlamına geldiğini söyledi.
Şu anda bir grup kadınla birlikte, deneyimleri belgelemeyi, kadınların sesini duyurmayı ve sahada çalışmayı amaçlayan bir kadın ağı kurmak üzere çalıştıklarını açıklayan Avde, ağın hala kuruluş ve eğitim aşamasında olduğunu belirtti. Avde, gerçek bir etki bırakabilmeyi, kadınların yaşadığı acıları hafızayı koruyan ve gerçeğe ulaşılmasına katkı sunan bir çalışma alanına dönüştürebilmeyi umut ettiğini dile getirdi.
V.K / İ.K/A.B
