Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiği, ABD-İran arasındaki dolaylı müzakerelerde ilerleme sinyalleriyle kısmen canlandı; dev petrol tankerleri Asya pazarlarına yöneldi.
Başkentler (SANA) – ABD’de İran ile dolaylı müzakerelerde “ilerleme”den söz edilmesinin artmasıyla, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği kısmi bir canlanma gösterdi.
Bu gelişme, enerji piyasaları tarafından mevcut yumuşamanın dayanıklılığını test eden bir işaret ve bölgesel baskı ve arabuluculukların, ABD-İsrail İran Savaşı’nın yeniden açık bir tırmanışa dönmesini önlemedeki olası başarısının ilk göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Son saatlerde Hürmüz Boğazı’ndan, haftalar süren neredeyse tamamen durma halinden sonra, onlarca gemi ve petrol tankeri geçti.
Ekonomik ve siyasi çevreler, bu temkinli iyileşmeyi, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni bir saldırıyı erteleme açıklamasına ve Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in Pakistan ve Körfez aracılığıyla yürütülen müzakerelerde kaydedilen ilerlemeye bağlıyor.
Dev gemiler, iki ay süren duraklamanın ardından geçiş yaptı
Londra Borsaları Grubu ve Kepler şirketi verilerine göre, üç dev petrol tankeri bugün Hürmüz Boğazı’ndan ayrıldı; tankerler yaklaşık 6 milyon varil ham petrol taşıyarak Asya pazarlarına yöneldi.
Reuters’ın aktardığına göre, tankerler, 28 Şubat’ta savaşın başlamasından bu yana iki aydan uzun süredir Körfez’de bekliyordu, Reuters bildiriyor.
Bu gemiler arasında, 2 milyon varil Kuveyt ham petrolü taşıyarak Güney Kore’nin Ulsan Limanı’na yönelen Güney Kore tankeri Universal Winner ile, Irak ve Katar petrolünü Çin limanlarına taşıyan iki Çin tankeri bulunuyor; bu durum, enerji akışlarının Asya’ya kademeli olarak geri dönmesinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Reuters’a göre, son 24 saatte 26 gemi—bunlar arasında petrol tankerleri, konteyner gemileri ve ticaret gemileri de var—“İran ile koordinasyon halinde” Hürmüz Boğazı’ndan geçti; ardından bazı medya raporları, beş dev petrol tankerinin daha geçiş yaptığını bildirdi.
Bu gelişme, sevkiyat hareketlerinin haftalar boyunca benzeri görülmemiş seviyelere düşmesinin ardından yaşanıyor. Reuters verilerine göre, savaş öncesi günde ortalama 125–140 geçiş olan Hürmüz Boğazı’ndan geçiş sayısı, son günlerde yalnızca yaklaşık 10’a geriledi; bu sırada, Körfez’de yüzlerce gemide binlerce denizci hâlâ mahsur durumda.
Petrol karşılığı müzakere
Hürmüz’deki saha gelişmeleri, Washington ile Tahran arasında Pakistan öncülüğünde yürütülen yoğun diplomatik faaliyetle eş zamanlı gerçekleşti; ABD tarafında bazı ekonomik dosyalarda “sınırlı esneklik” tartışılırken, nükleer program ve boğazdaki deniz trafiğinin güvenliği konularında şartlar üzerinde ısrar sürüyor.
Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi, tıkanan müzakereleri ilerletme çabasıyla bir haftadan kısa sürede ikinci kez Tahran’a ulaştı; diplomatik kaynaklar, İslamabad’ın savaşın yeniden başlamasını “herkes için bir felaket” olarak gördüğünü bildirdi.
Reuters’a göre ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, müzakerelerin “iyi bir ilerleme kaydettiğini” açıkladı, ancak aynı zamanda Washington’un siyasi çabalar başarısız olursa askeri operasyonları yeniden başlatmaya hazır olduğunu vurguladı.
Öte yandan, İran Devrim Muhafızları, tırmanıcı üslubunu sürdürerek herhangi bir yeni saldırının “bölge sınırlarını aşacağını” uyardı.
Piyasalar beklemede… petrol temkinli düşüşte
Ekonomik açıdan, yumuşama beklentisi petrol fiyatlarına sınırlı bir düşüş olarak yansıdı; Trump savaşın “çok kısa sürede sona ereceğini” belirtirken, yatırımcılar küresel arzı tehdit edecek yeni bir askeri çatışmadan kaçınma ihtimaline bahis oynuyor.
Ancak bu düşüşe rağmen piyasalar hâlâ son derece temkinli davranıyor; özellikle deniz trafiği henüz normal seviyelerine dönmedi.
Finansal kuruluşlar ve enerji uzmanları ise, müzakerelerin çökmesi durumunda fiyatların yeni bir yükseliş dalgasına girebileceğini vurguluyor.
CNN Ekonomi ve Reuters’ın aktardığına göre, küresel finans kuruluşları, kısa vadede petrol fiyatları beklentilerini yükseltti; hatta geçici bir siyasi anlaşma sağlansa bile uzun süreli arz aksaklığı endişeleri sürüyor.
Moskova ve Pekin sürece dahil oluyor
Bölgesel gelişmelerle paralel olarak, Rusya ve Çin Başkanlar Vladimir Putin ve Şi Cinping’in görüşmesinin ardından ortak bir açıklama yaparak çatışmaların durdurulmasını ve müzakerelerin yeniden başlamasını talep etti; uluslararası ilişkilerde “güçlünün haklı olduğu düzen”e dönüş riskine karşı uyardı.
Her iki taraf da, Ortadoğu’nun istikrarının enerji ve küresel ticaret piyasalarını korumak için hayati önem taşıdığını vurguladı; özellikle Pekin, Hürmüz Boğazı’ndaki herhangi bir aksaklığın en çok etkileyeceği Asya pazarlarına Körfez petrolünün akışını güvence altına almaya çalışıyor.
