Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yükseliyor. ABD-İran ateşkesi kritik eşiğe gelirken, bölgedeki askeri hareketlilik ve enerji krizi büyüyor.
Başkentler (SANA) – Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, İran’ın deniz trafiğine yönelik artan uygulamaları ve gemilere yapılan uyarılarla birlikte son derece hassas bir aşamaya giriyor. Bu durum, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının sürmesiyle eş zamanlı ilerliyor.
Bu kademeli tırmanış, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkese ilişkin Salı günü dolacak sürenin yaklaşmasıyla daha kritik bir hâl alıyor. Sahadaki askeri hareketlilik ile arabulucular üzerinden yürütülen siyasi temasların iç içe geçtiği bir süreç yaşanıyor.
Trump: “Baskıya boyun eğmeyiz… Ordu hazır”
ABD Başkanı Donald Trump, “şantaj politikası” olarak nitelendirdiği yaklaşımları reddettiklerini belirterek, Washington’un müzakereleri veya bölgedeki deniz güvenliği düzenlemelerini etkilemeye yönelik baskılara boyun eğmeyeceğini vurguladı.
ABD ordusu ise olası saha gelişmelerine karşı tam hazırlık içinde olduğunu duyurdu. Bu kapsamda Amerikan helikopterleri, deniz güvenliği operasyonları çerçevesinde Hürmüz Boğazı üzerinde uçuşlar gerçekleştirdi.
Öte yandan İran Devrim Muhafızları, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası sürdüğü sürece Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalacağını açıkladı ve ticari gemilere yaklaşmamaları yönünde uyarıda bulundu. Deniz güvenliği raporlarına göre, geçiş yapmaya çalışan iki ticari gemiye ateş açıldığı bildirildi. Bu durum, bazı gemilerin rotalarını değiştirmesine ve Körfez içinde beklemesine yol açtı.
İsrail’den yüksek alarm ve geniş çaplı yanıt uyarısı
Bu gelişmelerle birlikte İsrail’den de sert uyarılar geldi. Ateşkesin çökmesi veya İran’ın deniz geçişlerine yönelik uygulamalarını sürdürmesi halinde askeri operasyon ihtimali gündeme getirildi.
İsrail basını, güvenlik kabinesinin ateşkesin bozulması ihtimaline karşı hazırlıkları görüştüğünü aktardı. Ayrıca İsrail ordusu ve hava kuvvetlerinin, siyasi sürecin başarısız olması durumunda önümüzdeki günlerde askeri operasyonlara yeniden başlanabileceği ihtimaline karşı en üst seviyede alarma geçtiği belirtildi.
Diplomasi sürüyor, yeni tur için tarih yok
Siyasi cephede ise bölgesel ve uluslararası arabulucular üzerinden temaslar devam ediyor, ancak yeni müzakere turu için henüz net bir tarih belirlenmiş değil. Teknik başlıklarda sınırlı ilerleme sağlandığı ifade ediliyor.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatipzade, ABD ile yapılacak yeni görüşme turunun tarihinin henüz belirlenmediğini açıkladı. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi ise Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in Tahran ziyareti sırasında ilettiği ABD önerilerini değerlendirdiklerini duyurdu.
Küresel enerji piyasaları etkileniyor
Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine yönelik kısıtlamaların artması, küresel enerji piyasaları üzerinde doğrudan etki yaratıyor. Enerji ithalatçısı Asya ülkeleri de bu gelişmelerden etkilenirken, Bangladeş artan ithalat maliyetleri nedeniyle akaryakıt fiyatlarını yaklaşık %15 oranında artırdığını açıkladı.
İran içinde ise deniz kısıtlamaları ve yaptırımların enerji ve ulaştırma sektörleri üzerindeki ekonomik baskısı artıyor. Petrol ihracatı ve deniz ulaşımı, Washington ile yürütülen müzakerelerde en kritik başlıklar arasında yer alıyor.
ABD Başkanı, 8 Nisan’da İran ile iki haftalık ateşkes ilan edildiğini duyurmuş ve uzun vadeli bir anlaşma yolunda önemli ilerleme kaydedildiğini belirtmişti.
Pakistan’ın arabuluculuğunda sağlanan anlaşma, ABD saldırılarının durdurulması karşılığında İran’ın Hürmüz Boğazı’nı güvenli şekilde açmasını ve tarafların İslamabad’da nihai müzakereleri gerçekleştirmesini öngörüyordu.
R.Y / Ö.E
