BAŞKENTLER (SANA) – ABD–İsrail ile İran arasında devam eden savaşta her geçen saat askeri operasyonların maliyeti artarken, çatışmaların ekonomik yükü de giderek büyüyor.
İran tarafında savaşın maliyetine ilişkin resmi veriler neredeyse bulunmazken ve bu konuda herhangi bir istatistik paylaşılmazken, çeşitli raporlar ABD ve İsrail’in üstlendiği maliyetleri düzenli olarak izliyor.
ABD’nin İran’a Karşı Yürüttüğü Savaşın Maliyeti 20 Milyar Dolara Yaklaşıyor
CNBC Arabia’nın aktardığı ve “Iran Cost Ticker” adlı internet sitesinin yayımladığı son verilere göre ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaşın maliyeti yaklaşık 20 milyar dolara ulaştı.
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), araştırma merkezleri ve üniversiteler gibi kaynaklara dayanan site, günlük savaş maliyetini yaklaşık 1 milyar dolar olarak hesaplıyor. Pentagon’un birkaç gün önce Kongre’ye verdiği brifinge göre savaşın ilk altı günü için maliyete 11,3 milyar dolar eklenirken, daha sonraki günlerde günlük ortalama 1 milyar dolarlık harcama hesaplanmaya devam ediyor.
Sitenin anlık maliyet hesaplamalarına göre – uçakların maliyeti, uçuşlar, silah bakımı ve günlük operasyon giderlerini içeren tahmini modele dayanarak – savaşın maliyeti saniyede 11 bin doları aşıyor. Ayrıca ABD’de yakıt fiyatlarının yükselmesinin maliyetleri daha da artırabileceği belirtiliyor.
Buna karşın ABD’de bazı sektörlerin savaşın tırmanmasından fayda sağladığı görülüyor. Özellikle savunma sanayii ve enerji sektörlerinde hisse senetlerinde artış yaşandı. Askeri uçak üreticisi Lockheed Martin’in hisseleri yaklaşık yüzde 4 yükselirken, RTX şirketinin Patriot füze üretimiyle bağlantılı hisseleri de değer kazandı. Büyük petrol şirketlerinin hisseleri yaklaşık yüzde 1 artarken, ABD’de kaya petrolü şirketlerinin hisselerinde yaklaşık yüzde 10’luk yükseliş kaydedildi.
İsrail’de Artan Askeri Harcamalar ve Ekonomik Kayıplar
İsrail ise savaşın maliyetlerini karşılamak için askeri harcamalarını artırıyor. İsrail Maliye Bakanlığı’nın tahminlerine göre ekonomik faaliyetlerin aksaması nedeniyle ülke ekonomisi haftada yaklaşık 3 milyar dolar kayıp yaşıyor. Ayrıca bütçenin yaklaşık 13 milyar dolar ek finansmana ihtiyaç duyduğu belirtiliyor.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da yaptığı açıklamada, İran’a karşı yürütülen savaşın finansmanı için savunma harcamalarına ayrılmak üzere “özel bir bütçe” oluşturulacağını ve bunun milyarlarca doları kapsayacağını söyledi. Netanyahu, savaşın yüksek maliyetleri nedeniyle askeri çabayı desteklemek amacıyla acil bir bütçe gerektiğini ifade etti.
İran ve Gazze’deki çatışmaların eş zamanlı sürmesi, İsrail üzerinde ciddi mali baskı oluşturuyor. Askeri operasyonlar ve yedek birliklerin seferberliği için savunma bütçesi artırılırken, aynı zamanda ordunun modernizasyon planlarının da sürdürülmesi gerekiyor. Bloomberg’e göre Netanyahu hükümeti savaşın finansmanı için bütçeyi 13 milyar dolar artırmayı planlıyor.
İsrail Önleme Füzelerinde Ciddi Eksiklikle Karşı Karşıya
Ekonomik kayıplar ve artan savaş maliyetlerinin yanı sıra ABD merkezli haber sitesi Semafor, Amerikalı yetkililere dayandırdığı haberinde İsrail’in balistik füze önleme sistemlerinde ciddi bir mühimmat sıkıntısı yaşadığını bildirdi.
Pazar günü yayımlanan özel haberde İsrail’in birkaç gün önce ABD’ye önleme füzelerinde önemli bir eksiklik bulunduğunu bildirdiği aktarıldı. Bu durum, İran ve Hizbullah Milisleri ile karşılıklı füze ve insansız hava aracı saldırılarının sürmesi sırasında ortaya çıktı.
Haberde ayrıca İran’ın bazı füzelerine misket mühimmatı eklemeye başladığına dair raporların bulunduğu, bunun da İsrail’in hava savunma stoklarının daha hızlı tükenmesine yol açabileceği ifade edildi.
Bir ABD’li yetkili Semafor’a yaptığı açıklamada, “Bu eksikliği bekliyorduk ve birkaç aydır izliyorduk” dedi. Yetkili, ABD’nin kendi önleme füzelerinde benzer bir sıkıntı yaşamadığını belirterek “Bölgede üslerimizi, personelimizi ve çıkarlarımızı korumak için ihtiyacımız olan her şeye sahibiz” ifadelerini kullandı.
Yetkili ayrıca İsrail’in önleme füzelerindeki eksikliği gidermek için çözümler aradığını ancak ABD’nin kendi stoklarından İsrail’e satış ya da paylaşım yapıp yapmayacağının henüz netleşmediğini kaydetti. Böyle bir adımın ABD’nin iç stoklarını da etkileyebileceği belirtiliyor.
ABD–İsrail ile İran arasındaki savaş üçüncü haftasına girerken askeri gerilim giderek artıyor. Diplomatik çözüm ihtimalinin henüz görünmediği çatışmanın enerji piyasaları başta olmak üzere küresel ekonomi üzerinde de etkileri hissediliyor.
M.M
