Sülüs hattı, Emevi döneminde Kutbetü’l-Muharrir tarafından ortaya çıkarıldıktan sonra İbn Mukle’nin koyduğu kurallarla gelişti, Osmanlı döneminde ise hat sanatının en olgun ve estetik biçimlerinden biri haline geldi.
Şam (SANA) – Sülüs hattının tarihi, Emevi döneminde Kutbetü’l-Muharrir tarafından ortaya çıkarılmasına dayanıyor. Daha sonra hattat vezir İbn Mukle’nin koyduğu kesin kurallar ve ölçülerle gelişen sülüs hattı, Arap hat ekolleri aracılığıyla Osmanlı dönemine kadar uzanarak ileri olgunluk ve gelişim aşamalarına ulaştı.
Hattın gelişimi ve ekolleri
Hattat Heysem Salmo, SANA’ya yaptığı açıklamada, sülüs hattının Emevi döneminde kullanılan tomar hattından doğduğunu belirtti.
“Hattat” teriminin ilk kez bu dönemde sanat terimi olarak ortaya çıktığını kaydeden Salmo, sülüs, celi sülüs, muhakkak ve reyhani gibi Arap hatlarının İbn Mukle’den önce de mevcut olduğunu ifade etti.
Salmo, İbn Mukle’nin hicri 4. yüzyılda bu hatlar için kesin kurallar koyduğunu ve harflerin geometrik yapısını daireyle ilişkilendirdiğini söyledi. Böylece harflerin belirli ölçülere kavuştuğunu belirtti.
Nesih hattının sülüs hattından türediğini ve daha küçük kalemle yazıldığını anlatan Salmo, hat sanatındaki gelişimin İbn Mukle’den İbnü’l-Bevvab’a, ardından Yakut El-Musta’simi’ye uzandığını ifade etti.
Osmanlı Devleti’nin Arap hat sanatına büyük önem verdiğini belirten Salmo, bu dönemde hat kurallarının geliştirildiğini, rika, divani ve tuğra gibi yeni hat türlerinin ortaya çıktığını kaydetti.
Sülüs hattının estetik açıdan en yüksek seviyesine Hafız Osman, Mehmet Şevki, Mustafa Rakım, Mehmet Şefik, Şeyh Muhammed Abdülaziz El-Rifai ve Hâmid El-Âmidî gibi büyük hattatlar döneminde ulaştığını belirten Salmo, kendisinin de Hâmid El-Âmidî’nin öğrencisi olan hattat Hasan Çelebi’den ders aldığını söyledi.
Adlandırma nedeni ve kalem ölçüleri
Salmo, sülüs adının, beygir kılından oluşan 24 kıla dayalı eski bir ölçü birimiyle bağlantılı olduğunu açıkladı.
Bu birimin 3 bölüme ayrıldığını belirten Salmo, sülüs kaleminin 8, sülüseyn kaleminin ise 16 kıldan oluştuğunu ifade etti.
Şam’daki Ulusal Görsel Sanatlar Merkezi’nde düzenlenen Suriye Hat Sanatı ve Tezhip Buluşması, 20 Ağustos 2026 Perşembe gününe kadar devam ediyor.
Buluşma, her gün 12.00-19.00 saatleri arasında ziyaretçilerini ağırlayarak hat sanatına ilgi duyanlara sergilenen eserleri inceleme, hat ekolleri ve tekniklerini tanıma fırsatı sunuyor.
R.H / R.Y / A.K
