Başkent Şam’ın tarihi simgelerinden Anbar Mektebi’nin İslam Dünyası Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (ISESCO) Miras Listesi’ne dahil edilmesi, Suriye kültürel mirasının 14 yıl aradan sonra uluslararası alanda yeniden görünürlük kazanması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Şam (SANA) – UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Eski Şam‘ın tarihi dokusunda bulunan Anbar Mektebi‘nin İslam Dünyası Eğitim, Bilim ve Kültür Teşkilatı (ISESCO) Miras Listesi’ne alınması, Suriye kültürel mirasının uluslararası alandaki konumunun yeniden güçlenmesi yolunda yeni bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor.
SANA Kültür Servisi’nin “Mirasın Nabzı” köşesinde bu kez, ISESCO listesine dahil edilen Anbar Mektebi ele alındı. Söz konusu karar, kısa süre önce ISESCO tarafından kabul edilen diğer Suriye miras alanlarıyla birlikte, ülkenin kültürel mirasının korunmasına yönelik çabalara uluslararası destek sağlamayı, restorasyon, belgeleme ve kültürel kimliğin korunması alanlarında yeni işbirliği imkanları oluşturmayı hedefliyor.
Şam Eski Eserler Dairesi Başkanı Nur Keddalm, SANA’ya yaptığı açıklamada, Anbar Mektebi’nin listeye alınmasının Şam’ın İslam dünyasının en önemli tarihi şehirlerinden biri olarak konumunu güçlendirdiğini belirtti.
Keddalm, bu gelişmenin uluslararası kuruluşlarla belgeleme, restorasyon ve teknik uzmanlık paylaşımı alanlarında daha geniş işbirliği fırsatları sunduğunu ifade ederek, yapının uluslararası İslam ve kültürel miras tanıtım programlarına dahil edilmesine katkı sağlayacağını söyledi.
Bu kararın kültürel turizmin gelişimini destekleyeceğini vurgulayan Keddalm, Anbar Mektebi’nin Eski Şam’ın tarihi güzergahındaki en önemli duraklardan biri olarak öne çıktığını kaydetti.
Eski Şam’ın ayrılmaz bir parçası
Keddalm, Anbar Mektebi’nin yalnızca estetik değeri yüksek tarihi bir yapı olmadığını, aynı zamanda Şam’ın eğitim ve kültür hafızasını yansıtan yaşayan bir miras niteliği taşıdığını belirtti.
Yapının, yüzyıllar boyunca bilim, kültür ve sanatın merkezlerinden biri olan Şam’ın tarihine tanıklık ettiğini dile getiren Keddalm, Eski Şam’ın özgün kent dokusunun ayrılmaz bir parçası olan Anbar Mektebi’nin, kentin farklı medeniyetlere ev sahipliği yapan çok katmanlı tarihini ve mimari kimliğini yansıttığını ifade etti.
Keddalm, yapının ISESCO listesine alınmasının öneminin, Eski Şam’ın kalbinde yer alması ve geç Osmanlı döneminde inşa edilen en görkemli Şam konaklarından biri olmasından kaynaklandığını belirterek, yapının kentin çok kültürlü geçmişini simgelediğini söyledi.
Eğitim ve kültürün simgesi
Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü verilerine göre Anbar Mektebi, 19. yüzyılın 70’li yıllarında Şamlı tüccar Yusuf Anber tarafından görkemli bir konut olarak inşa edilmeye başlandı.
Ancak yüksek maliyetler nedeniyle tamamlanamayan yapı daha sonra Osmanlı Devleti’nin mülkiyetine geçti.
Bunun ardından yapı, “Anbar Mektebi” adıyla dönemin en önemli sivil eğitim kurumlarından biri haline geldi. Geç Osmanlı döneminde Levant bölgesi’nin önde gelen eğitim kurumları arasında yer alan okuldan çok sayıda edebiyatçı, düşünür ve siyasetçi mezun oldu.
Yapı ayrıca, Şam’ın en seçkin eğitim kurumlarından biri olan Kraliyet Okulu’na da ev sahipliği yaptı. Burada yetişen kuşaklar, 20. yüzyılın başlarında Arap düşünce hayatının canlanmasına önemli katkılar sundu.
Bu yönüyle Anbar Mektebi, Suriye’nin entelektüel, siyasi ve edebi seçkinlerinin yetişmesine katkı sağlayan önemli bir eğitim kurumu olarak ülkenin kültürel hafızasında özel bir yer edindi.
Bağımsızlık sonrasında da kültürel önemini koruyan bina, farklı dönemlerde çeşitli kültür ve eğitim kurumlarına ev sahipliği yaptı.
Daha sonra Şam Valiliği tarafından restore edilerek sergilere, seminerlere ve kültürel etkinliklere ev sahipliği yapan bir kültür merkezine dönüştürüldü.
Şam mimarisinin seçkin örneklerinden biri
Anbar Mektebi, geleneksel Şam mimarisini zarif Osmanlı süsleme sanatıyla buluşturan özgün mimarisiyle öne çıkıyor.
19. yüzyıl Şam sivil mimarisinin en seçkin örneklerinden biri kabul edilen yapı; mermer havuzlarla süslenmiş iç avlular, eyvanlar, bezemeli odalar, renkli ahşap işçilikleri, mermer süslemeler ve Şam mimarisinin simgesi olan siyah-beyaz taş işçiliğiyle dikkat çekiyor.
Sarayda ayrıca geniş kabul salonları, iç avlulara bakan balkonlar, sedef kakmalı ahşap kapılar ile dönemin usta zanaatkarlığını yansıtan Arap ve İslam motifli süslemeler bulunuyor.
İslam mimarisi araştırmacıları, Anbar Mektebi’ni özgün mimari unsurlarını en iyi koruyan Şam yapılarından biri olarak değerlendiriyor ve yapıyı Levant bölgesi sivil mimarisinin gelişimini inceleyen araştırmalar açısından önemli bir referans olarak görüyor.
Mimari, tarihi ve kültürel değer taşıyor
Anbar Mektebi, mimari, tarihi ve kültürel değerleri aynı yapıda buluşturmasıyla öne çıkıyor.
Yapı, 19. yüzyıldaki Şam konut mimarisinin gelişimini yansıtmasının yanı sıra, Suriye’de modern eğitimin tarihiyle de doğrudan bağlantı kuruyor. Aynı zamanda Arap düşünce dünyasının oluşumunda rol oynayan birçok edebiyatçı ve aydının hatırasını yaşatıyor.
Konut olarak inşa edilmesinden seçkin bir eğitim kurumuna, ardından kültür merkezine dönüşmesine kadar geçirdiği farklı dönemler de yapının Şam tarihinin canlı tanıklarından biri olmasını sağlıyor.
Koruma çalışmaları sürüyor
Anbar Mektebi, son yıllarda özgün mimari unsurlarını korumaya yönelik çok sayıda restorasyon ve bakım çalışmasına sahne oldu.
Bilimsel koruma yöntemleri esas alınarak yürütülen çalışmalarda geleneksel yapı malzemeleri ve özgün süslemeler korunurken, yapının Eski Şam’ın tarihi dokusundaki yerinin gelecek nesillere aktarılması hedeflendi.
Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Anbar Mektebi’nin korunmasının Suriye’nin kültürel mirasını gelecek kuşaklara aktarmaya yönelik ulusal stratejinin temel unsurlarından biri olduğunu vurguluyor.
ISESCO kararı uluslararası işbirliğini güçlendirecek
Anbar Mektebi’nin ISESCO Miras Listesi’ne alınması, yapının mimari ve sanatsal özelliklerinin korunmasına yönelik ulusal çabalara uluslararası destek sağlarken, restorasyon, belgeleme ve teknik uzmanlık paylaşımı alanlarında daha geniş işbirliği imkanları sunuyor.
Söz konusu karar, Anbar Mektebi’nin yalnızca Şam mimarisinin seçkin örneklerinden biri değil, aynı zamanda Suriye ve Arap dünyasının eğitim, kültür ve düşünce tarihinin önemli simgelerinden biri olduğunu da bir kez daha tescilliyor.
Böylece Anbar Mektebi, Eski Şam’ın en önemli tarihi yapılarından biri olarak yeniden İslam ve dünya kültür mirası haritasındaki yerini güçlendirirken, Suriye’nin zengin ve çok katmanlı kültürel mirasının uluslararası düzeyde tanıtılmasına da katkı sağlıyor.
Ö.E / R.Y
