Suriye Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir, petrol ve doğal gaz üretimini artırarak ithalata bağımlılığı azaltmayı ve 2028’de petrolde kendi kendine yeterliliğe ulaşmayı hedeflediklerini, elektrik üretiminin ise 3 bin 500 megavata yükseltildiğini açıkladı.
Şam (SANA) – Suriye Halk Meclisi, akaryakıt ürünleri ve fiyatlarındaki artışa ilişkin Suriye Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir’i dinlemek üzere bugün Pazar günü oturumuna devam etti.
Oturumda Bakan El-Beşir, enerji sektörünün mevcut durumunu ve karşı karşıya olduğu zorlukları aktarırken, Bakanlığın petrol ve doğal gaz üretimini artırmaya ve iç piyasanın ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik planlarını sundu.
Bakan El-Beşir, Bakanlığın enerji sektörünü sürdürülebilirliğe taşımak, enerji kaynaklarını çeşitlendirmek, petrol, doğal gaz ve elektrik üretimini artırmak, enerji ve su şebekelerini rehabilite etmek ve kullanım verimliliğini yükseltmek için çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti.
El-Beşir, Bakanlığın 2028 yılı içinde petrolde kendi kendine yeterliliğe ulaşmayı hedeflediğini, doğal gaz üretiminin ise tatmin edici seviyelere ulaşmasının yaklaşık yedi yıl süreceğini kaydetti.
Enerji sektörü için yeni vizyon
El-Beşir, Enerji Bakanlığının yeni hükümetle birlikte kurulduğunu, enerji, elektrik ve su kaynakları dosyalarını bünyesinde barındırdığını belirterek, bu yapısıyla Bakanlığın ekonomi ve halkın günlük yaşamıyla doğrudan bağlantılı en önemli bakanlıklardan biri olduğunu ifade etti.
El-Beşir, “Bakanlık, devrik rejimden kalan ağır bir mirası devraldı. Enerji kaynaklarını çeşitlendirerek, yönetişimi güçlendirerek ve Suriye’nin enerji koridoru rolünü pekiştirerek sektörü sürdürülebilirliğe taşımak için çalışıyoruz.” dedi.
Bakanlığın vizyonunun; ekonomik kalkınmayı destekleyen, yaşam kalitesini yükselten, verimlilik, inovasyon ve ortaklığa odaklanan sürdürülebilir, güvenli ve esnek bir enerji sektörü oluşturmak olduğunu belirtti.
El-Beşir, Bakanlık bünyesinde Suriye Elektrik Şirketi, Suriye Petrol Şirketi ve Suriye Madencilik Şirketi olmak üzere üç şirket kurulduğunu belirtti.
Söz konusu şirketlerin devlete ait olduğunu, ilerleyen dönemde halka arz ve hisse satışı seçeneklerinin değerlendirilebileceğini ifade eden El-Beşir, holding şirketlerinin kurulmasının enerji sektörünün özelleştirileceği anlamına gelmediğini, Bakanlığa bağlı tüm şirketlerin devlet mülkiyetinde bulunduğunu vurguladı.
El-Beşir, işlemlerin otomasyona geçirilmesi, Bakanlığa bağlı birimler ile veri tabanlarının birbirine entegre edilmesi amacıyla kağıt tabanlı çalışma sisteminden kapsamlı bir dijital sisteme geçiş için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
Petrol ve doğal gazda üretimi artırma ve açığı azaltma hedefi
El-Beşir, Bakanlığın petrol sahalarını yeniden faaliyete geçirmek ve petrol üretim altyapısını rehabilite etmek için çalışmalar yürüttüğünü belirterek, ülkede 78 petrol sahasının bulunduğunu kaydetti.
Suriye’nin petrol üretiminin günlük yaklaşık 140 bin varil seviyesinde olduğunu ifade eden El-Beşir, mevcut stok ve rezervlerin durumunu incelemek, petrol ve doğal gaz için yeni bir harita hazırlamak üzere bir komite oluşturulduğunu bildirdi.
Enerji Bakanı El-Beşir, yerli petrol üretiminin günlük 112 bin varil seviyesinde olduğunu, yaklaşık 200 bin varillik açığın ise yurt dışından yapılan alımlarla karşılandığını belirtti.
El-Beşir, ülkenin günlük petrol rafinaj kapasitesinin 150 bin varil olduğunu, Suriye’nin ayrıca günlük ortalama 150 bin varil petrol ürünü ithal ettiğini kaydetti.
El-Beşir, vatandaşların güvenliğini sağlamak amacıyla bazı petrol kuyularının rehabilite edilerek yeniden faaliyete alınması için geçici olarak kapatıldığını belirtti.
Doğal gaz üretiminin yaklaşık 6 milyon metreküpten 8 milyon metreküpe yükseldiğini ifade eden El-Beşir, Suriye’nin günlük 24 milyon metreküp doğal gaza ihtiyaç duyduğunu, üretimi artırmak amacıyla yeni kuyuların açılması için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.
El-Beşir, “Suriye’nin faaliyete hazır tüm elektrik üretim santrallerini çalıştırabilmesi için yaklaşık 24 milyon metreküp doğal gaza ihtiyacı var.” dedi.
Günlük 6,3 milyon metreküp doğal gaz satın alındığını belirten El-Beşir, bunun aylık yaklaşık 140 milyon dolara karşılık geldiğini, söz konusu gazın Azerbaycan’dan ve Ürdün’ün Akabe Limanı’nda bulunan bir gemiden temin edildiğini kaydetti.
El-Beşir, Suriye’de araç sayısının 2,5 milyondan 3,6 milyona yükselmesinin akaryakıt talebinde büyük artışa yol açtığını belirtti.
Ülkenin günlük ihtiyacının 12 milyon litre motorin ve 8 milyon litre benzin olduğunu ifade eden El-Beşir, elektrik üretim santralleri ile sanayi sektöründe kullanılan fuel oil tüketiminin ortalama 8 bin 500 ton, evlerde kullanılan gaz tüketiminin ise 1300 ton seviyesinde olduğunu kaydetti.
El-Beşir, Bakanlığın tedarik kapsamına yeni bölgelerin dahil edilmesiyle Suriye’nin petrol ürünlerine olan ihtiyacının arttığını belirtti.
Son dönemde küresel doğal gaz fiyatlarında yaşanan artışın da elektrik üretimi için gerekli ihtiyaçların karşılanmasında Maliye Bakanlığının üzerindeki mali yükü artırdığını ifade etti.
Rafineriler ve petrol iletim hatları
El-Beşir, yeni rafineriler kurulana kadar teknik durumu kötü olmasına rağmen Humus Rafinerisinin faaliyette tutulduğunu belirtti.
Banyas Rafinerisinin ise teknik durumunun acil ve kapsamlı bakımı zorunlu hale getirmesi nedeniyle, çalışanların güvenliğini de gözeterek tam kapsamlı bir revizyona alındığını kaydetti.
El-Beşir, Kerkük-Banyas Petrol Boru Hattı’nın oldukça yıpranmış ve teknik açıdan çok kötü durumda olduğunu belirterek, Irak’ın hattın rehabilitasyonu için şirketlerden oluşan bir konsorsiyum aracılığıyla çalışmalar yürüttüğünü söyledi.
Hattın yeniden faaliyete geçmesi halinde Suriye’nin transit ülke olarak bundan yararlanacağını ifade eden El-Beşir, Bakanlığın ayrıca Ürdün’den gelen Arap hattının tamamlanması için fiyat teklifleri talep ettiğini, projenin maliyetinin yaklaşık 250 milyon dolar olduğunu ve bu bedelin Suriye Petrol Şirketi tarafından karşılanacağını kaydetti.
Enerji Bakanı El-Beşir, bu yıl petrol hatlarına yönelik 22 saldırının kayıtlara geçtiğini, ayrıca elektrik ve su hatlarının da saldırılara maruz kaldığını belirtti.
El-Beşir, bu tür saldırıların önüne geçilmesi için caydırıcı yasa ve yaptırımlara ihtiyaç bulunduğunu vurguladı.
El-Beşir, ağır petrol taşıma hattına yönelik 1400’den fazla kaçak müdahalenin ortadan kaldırıldığını ve bakım çalışmalarının yüzde 80’inin tamamlandığını belirterek, çalışmaların birkaç hafta içinde bitirilmesinin planlandığını söyledi.
Petrolün tankerlerle taşınmasının sağlıklı bir yöntem olmadığını ifade eden El-Beşir, bu yöntemin yolsuzluk riski, sağlık üzerindeki olumsuz etkiler ve karayollarına bindirdiği yük gibi sorunlara yol açtığını kaydetti.
El-Beşir, “Suriye’deki petrol depolama tanklarının rehabilitasyona ihtiyacı var. Çevre kirliliğinin etkilerini gidermek ve ekonomik açıdan verimli olmayan ilkel petrol yakma tesislerini devre dışı bırakmak için çalışmalar sürüyor.” dedi.
Petrol ürünleri tedarik maliyeti ve yatırımlar
El-Beşir, Suriye’nin ham petrol ve petrol ürünleri satın almak için aylık 831 milyon dolara ihtiyaç duyduğunu belirterek, enerji sektörünün karşı karşıya bulunduğu küresel kriz nedeniyle zaman zaman doğrudan anlaşma yoluyla sözleşmelere başvurulduğunu ifade etti.
El-Beşir, petrol ürünlerinin temini ve satın alınmasında gerekli dövizin sağlanmasının Bakanlığın karşı karşıya bulunduğu en önemli zorluklardan biri olduğunu, yaptırımların etkilerinin de bu süreçte olumsuz rol oynadığını belirtti.
El-Beşir, petrolde kendi kendine yeterlilik sağlanana kadar akaryakıt üreten dost ülkelerle sözleşmeler yapılmasına yöneldiklerini belirtti.
Petrol ve doğal gaz sektörünün geliştirilmesi amacıyla büyük uluslararası şirketlerden yabancı yatırım çekmek için çalışmalar yürütüldüğünü ifade eden El-Beşir, üretimin genişletilmesi ve artırılmasına ilişkin umut verici göstergelerin bulunduğunu kaydetti.
El-Beşir, “Suriye Petrol Şirketi, devlet bütçesinin desteklenmesine, ücretlerin artırılmasına ve kalkınma ile yatırım projelerinin finansmanına önemli katkı sağlıyor.” dedi.
Petrol üretimini artırmaya yönelik stratejik bir plan bulunduğunu belirten El-Beşir, 2028 yılı içinde petrolde kendi kendine yeterliliğe ulaşmayı hedeflediklerini vurguladı.
El-Beşir, motorinin litre maliyetinin 206 lira olduğunu, son fiyat artışının ardından litresinin 175 liradan satıldığını belirterek, litre başına 31 lira zarar oluştuğunu ifade etti.
Elektrikte üretimin artırılması ve arzın iyileştirilmesi
Elektrik sektörüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan El-Beşir, Suriye’de 458 trafo merkezi ile 12 elektrik üretim santrali bulunduğunu, bunların önemli bir bölümünün devrik rejimin uygulamaları nedeniyle hizmet dışı kaldığını belirtti.
Suriye’nin özgürleştirildiği dönemde elektrik üretiminin 915 megavat seviyesinde olduğunu ve günlük elektrik veriliş süresinin 1 ila 2 saatle sınırlı kaldığını ifade eden El-Beşir, üretimin bugün 3 bin 500 megavata yükseldiğini, bunun da çoğu ilde günlük elektrik veriliş süresini 18 ila 20 saate çıkardığını kaydetti.
El-Beşir, Bakanlığın farklı bölgelerde dört yeni doğal gaz santrali kurulması için mutabakat zaptları imzaladığını belirtti.
Elektrik üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik stratejik plan kapsamında Tişrin Termik Santrali’nde de çalışmaların başlatıldığını kaydetti.
El-Beşir, ekonomik kalkınmanın etkisiyle Suriye’nin elektrik ihtiyacının 2030 yılında iki katına çıkmasının beklendiğini belirterek, Bakanlığın üretim kapasitesini artırmak ve elektrik şebekelerinin durumunu iyileştirmek için çalışmalar yürüttüğünü ifade etti.
Güneş enerjisi projelerinin trafo merkezleri ve gerekli altyapıya ihtiyaç duyduğunu kaydeden El-Beşir, söz konusu altyapının hazırlanmasının zaman alacağını belirtti.
El-Beşir, sanayi sektörünün elektrik tüketiminin Suriye’nin toplam elektrik tüketiminin yüzde 40’ına karşılık geldiğini belirterek, sanayi tesislerine kesintisiz elektrik sağlanmasının yatırımların artırılması ve güçlendirilmesi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Şebekelerin rehabilitasyonu ve akıllı sayaçlar
Elektrik iletim alanına ilişkin bilgi veren El-Beşir, Türkiye ve Ürdün ile bölgesel elektrik bağlantı hatlarının yüzde 8’inin rehabilite edildiğini belirtti.
Bakanlığın, Suriye elektrik şebekesinin akıllı şekilde yönetilmesini sağlayacak bir komuta ve kontrol sisteminin incelenmesi ve kurulması için Suudi Arabistanlı bir şirketle yaklaşık 60 milyon dolar değerinde sözleşme imzaladığını kaydetti.
El-Beşir, elektrik üretim ve trafo merkezleri ile iletim şebekelerinin yıpranmış olmasının ve şebekeye yönelik kaçak müdahalelerin yüksek kayıp oranlarına yol açtığını belirtti.
Bakanlığın, kayıp ve kaçak oranlarını azaltmak, yükleme, ödeme ve faturalandırma işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla elektrik ve su için akıllı sayaç ithalatına başladığını ifade etti.
El-Beşir, “Bakanlık, bu yıl Şam ve İdlib’de 300 bin akıllı sayacın kurulumuna başlayacak, ardından uygulama tüm illeri kapsayacak şekilde genişletilecek.” dedi.
Akıllı sayaçların kart, Wi-Fi ve internet ağı üzerinden çalışacağını belirten El-Beşir, sayaçların yönetilmesi ve tüketimin hassas biçimde ölçülmesi için eş zamanlı olarak bir kontrol merkezi kurulmasına yönelik çalışmaların da sürdüğünü ifade etti.
Doğal gaz ve elektrik tarifesi
El-Beşir, Bakanlığın sanayi kentleri ile turizm ve ticari tesislerin elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla doğal gaz satın almaya başladığını belirtti.
Elektrik üretiminde kullanılan doğal gaz için 42 milyon dolar ödendiğini ifade eden El-Beşir, Elektrik Şirketinin gazı satın alıp tedarik eden şirkete olan borcunun dün itibarıyla 1 milyar 650 milyon dolara ulaştığını kaydetti.
El-Beşir, şebekedeki kayıplar ile tahsilat oranındaki düşüşün, şirketin doğal gaz bedelini ödeme kapasitesini olumsuz etkilediğini belirtti.
Suriye Petrol Şirketi ile Elektrik Şirketi arasında belirlenen doğal gaz fiyatının her bir milyon İngiliz ısı birimi (MMBtu) için 9 dolar olduğunu ifade eden El-Beşir, doğal gazın şu anda küresel piyasalardan yaklaşık 22 dolara satın alındığını kaydetti.
El-Beşir, küresel doğal gaz fiyatlarındaki artışın satın alınan gaz miktarının yaklaşık 2 milyon metreküp azaltılmasını zorunlu kıldığını belirterek, bunun elektrik hizmetinin seviyesine olumsuz yansıdığını ifade etti.
El-Beşir, konut, sanayi ve ticari abonelere sağlanan elektriğin mevcut tarife kapsamında desteklenmeye devam ettiğini belirtti.
Destek oranının birinci tüketim diliminde yüzde 75, ikinci dilimde yüzde 42, kesintiden muaf hatlarda yüzde 30, sanayi aboneleri ile yüksek gerilim hatlarında ise yüzde 26 olduğunu kaydetti.
Enerji Bakanı El-Beşir, konut tüketimi için aylık 150 kilovatsaatlik destekli bir tarife diliminin uygulandığını belirterek, bu dilimde kilovatsaat başına maliyetin yaklaşık 4,5 sent olduğunu ifade etti.
Aylık 150 kilovatsaatlik tüketimin faturasının yaklaşık 6,5 dolar olduğunu kaydeden El-Beşir, bu miktardaki tüketimin aydınlatma ihtiyacını karşılamaya yeterli olduğunu belirtti.
Su ve kanalizasyon
Su sektörüne ilişkin değerlendirmelerde bulunan El-Beşir, farklı illerde beş atık su arıtma tesisi kurulmasına yönelik plan hazırlandığını belirtti.
El-Beşir ayrıca, yıllardır su hizmetinden mahrum kalan 2,3 milyon kişiye yeniden su sağlandığını kaydetti.
El-Beşir, Suriye’de 5 bin 700 su kaynağı ile yaklaşık 65 bin kilometrelik su şebekesi bulunduğunu, ayrıca ülkede 123 atık su arıtma tesisinin hizmet verdiğini belirtti.
El-Beşir, Suriye’de atık suların büyük bölümünün nehir, göl ve denizlere aktığını belirterek, Bakanlığın farklı illerde beş yeni arıtma tesisi kurmayı ve Adra Arıtma Tesisi’ni rehabilite etmeyi hedeflediğini ifade etti.
El-Beşir, Halep’teki atık su arıtma tesisinin rehabilitasyon maliyetinin 400 milyon dolar olduğunu belirterek, projenin finansmanının uluslararası kuruluşlarla işbirliği içinde sağlanması için çalışmaların sürdüğünü kaydetti.
El-Beşir, mevcut su tarifesinin oldukça düşük olduğunu ve metreküp başına üretim maliyetini karşılamadığını belirtti.
Su israfının önlenmesi için toplumsal farkındalığın artırılması ve tüketimin verimli ve bilinçli şekilde yönetilmesi gerektiğini vurguladı.
Su kuyuları ve su tesislerinin rehabilitasyonu
El-Beşir, içme suyu teminini güvence altına almak amacıyla 6 bin pompanın bakımının yapıldığını, 308 yeni kuyu açıldığını ve 1051 kuyunun rehabilite edildiğini belirtti.
Ayrıca 110 su deposunun rehabilite edildiğini ve yeniden inşa edildiğini kaydetti.
El-Beşir, Bakanlığın stratejik hedefleri arasında sulama tesislerinin geliştirilmesi ile barajların izlenmesi ve entegre işletiminin güçlendirilmesinin yer aldığını belirterek, üç barajın 2027 yılı için hazırlanan plana dahil edildiğini açıkladı.
El-Beşir, Dicle Nehri’nden Habur’a su aktarılması projesinin, 150 bin hektarı yeni tarım alanı olmak üzere yaklaşık 215 bin hektarlık alanın sulanmasını hedeflediğini belirtti.
Projenin saniyede 3 metreküp kapasiteyle uygulanacak etabının tahmini maliyetinin yaklaşık 572 milyon dolar olduğunu kaydetti.
Fiyatlandırmanın düzenlenmesi ve denetimin güçlendirilmesi çağrısı
Halk Meclisi üyelerinin değerlendirmelerinde, petrol ürünlerine yapılan fiyat artışının gerekçeleri ve hangi koşullarda alındığı ile fiyat belirleme komitesinin esas aldığı kriterler üzerinde duruldu.
Üyeler ayrıca, Bakanlığın yönetişim yapısı kapsamında sözleşme mekanizmaları, denetim süreçleri ve kaynakların yönetimine ilişkin açıklama talep etti.
Halk Meclisi üyeleri, denetim ve şeffaflığın güçlendirilmesi çağrısında bulunarak, bakanlıklar ile kamu kurumlarında enerji tüketiminin rasyonelleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Suriye’de enerji sektörü; yerli üretimdeki açık, petrol, doğal gaz ve petrol ürünlerinin tedarik maliyetlerindeki artışın yanı sıra devrik rejimin uygulamalarının yol açtığı hasar nedeniyle elektrik üretim santralleri, rafineriler, petrol sahaları ve iletim şebekelerinin rehabilitasyon ihtiyacı gibi önemli zorluklarla karşı karşıya bulunuyor.
Enerji Bakanlığı, petrol, doğal gaz, elektrik ve yenilenebilir enerji sektörlerinde altyapıyı geliştirip yatırımları çekmeye yönelik çalışmalarla eş zamanlı olarak yerli üretimi artırmayı ve ithalata bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
T.K / M.Y / E.D
