ŞAM (SANA) – Suriye’nin başkenti Şam’ın tarihî dokusu içinde yer alan Suruciye Çarşısı, yaklaşık sekiz asırdır ayakta duran yapısıyla kentin zanaatkârlık geleneğini ve mimari belleğini bugüne taşıyan ender mekânlardan biri olmayı sürdürüyor. Yaklaşık 500 metre uzunluğundaki çarşı, Memlük döneminden günümüze uzanan mimari özellikleriyle dikkat çekiyor.
Kemerli geçitler, yüksek pencereler, yarım daire biçimli balkonlar ile çinko ve ahşaptan oluşan tavan yapısı, Şam’ın tarihî kimliğini yansıtan bütüncül bir görünüm sunuyor.
Bu mimari düzen, çarşıyı yalnızca bir ticaret alanı değil, aynı zamanda açık hava tarih mekânı haline getiriyor.
Atçılıktan Günlük Hayata Uzanan Bir Üretim Merkezi
Suruciye Pazarı Komitesi Başkanı Ahmed El-Tiryaki, SANA’ya yaptığı açıklamada çarşının tarihinin yaklaşık 800 yıl öncesine dayandığını belirterek, Suruciye’nin Şam mirasının ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı.
Tiryaki’ye göre çarşı, ilk dönemlerinde savaş ekipmanları, atçılık ve binicilik malzemeleri üretiminin merkezi konumundaydı. Ayrıca hac mevsimlerinde kullanılan çadırlar da uzun yıllar boyunca burada imal edildi. Zamanla üretim alanları değişse de, çarşı zanaatkârlık karakterini korumayı başardı.
Günümüzde Suruciye’de, deri aksesuarlar, para ve altın taşımada kullanılan kemerler, restoranlar ve kamusal alanlar için örtüler, şemsiyeler, brandalar ve tenteler üretiliyor. Bu çeşitlilik, çarşının değişen ihtiyaçlara uyum sağlama yeteneğini ortaya koyuyor.
Zorluklardan Yeniden Canlanmaya
Tiryaki, son yıllarda hammadde temininde yaşanan sıkıntıların ticari hareketliliği azalttığını, ancak ülkede yaşanan ticari açılım ve gerekli malzemelere yeniden erişim sağlanmasıyla birlikte çarşının kademeli olarak canlanmaya başladığını ifade etti.
Yüzyıllık Zanaat: Atçılık Malzemeleri
At yetiştiriciliği ekipmanları üretiminde uzman zanaatkâr Gays Hemmude, bu mesleğin yüzyıllardır sürdüğünü ve üretimde deri, yün, ip, bakır gibi doğal malzemelerin kullanıldığını anlattı. Üzengi yapımında ise alüminyumdan yararlanıldığını belirten Hemmude, Arap tipi geleneksel eyerlerin yanı sıra Fransız ve Meksika tarzı eyerlerin de üretildiğini söyledi.
Hemmude, kaliteli doğal deri temininin hâlen maliyetli olduğunu, buna rağmen yerli ürünlere olan talebin artmaya başladığını vurguladı. Metal parçaların bir bölümü dışında üretimin büyük ölçüde yerli imkânlara dayandığını da ekledi.
Modern İhtiyaçlara Uyum
Branda ve tente üreticisi Ammar Devalibi ise mesleğin önemli bir dönüşüm geçirdiğini belirterek, artık yalnızca çadır üretimiyle sınırlı kalınmadığını ifade etti. Günümüzde ticari dükkânlar, kafeler ve markalar için özel tasarım tenteler üretildiğini, ısı ve soğuk yalıtımı sağlayan ürünlere talebin arttığını söyledi.
Devalibi’ye göre yerli ve ithal farklı kumaş türlerinin kullanılması, müşterilere daha fazla renk, ölçü ve tasarım seçeneği sunulmasına imkân tanıyor.
Şam Mirasının Yaşayan Tanığı
Tarihî Şam Kalesi yakınında yer alan ve Menahiliye Pazarı’na kadar uzanan Suruciye Çarşısı, bugün de at yetiştiricileri, zanaatkârlar ve geleneksel el sanatlarına ilgi duyanlar için önemli bir merkez olmayı sürdürüyor.
Eyerlerden dizginlere, süsleme ekipmanlarından modern tente çözümlerine kadar uzanan ürün yelpazesiyle Suruciye Çarşısı, Şam’ın tarihî mirasının sürekliliğini ve kentin özgün karakterinin canlı biçimde korunabildiğini gözler önüne seriyor.
