Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara, Suriye ve Irak’ın ortak işbirliğini güçlendirmek, bölgede iradeyi yeniden ele almak ve kalkınma ile refahı sağlayabilecek güçlü iki devlet inşa etmek adına tarihi bir fırsatın eşiğinde olduğunu belirterek; askeri karar mekanizmasının devlet elinde toplanması, yolsuzlukla mücadele ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Şam (SANA) – Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara, Irak’ın Dijlah televizyon kanalına yaptığı açıklamalarda iki ülke ilişkileri, bölgesel gelişmeler ve geçmiş dönem tecrübelerine dair kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Suriye ile Irak arasındaki toplumsal ilişkilerin tarihi bir nitelik taşıdığını ve soy ile aşiret bağlarına dayandığını belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, iki ülkenin kaderinin geçmişte, günümüzde ve gelecekte birbirine bağlı olduğunu ifade etti.
“Suriye, Irak’ı Akdeniz’e bağlayan stratejik bir koridordur”
Suriye’nin Akdeniz’e açılan stratejik bir deniz kapısı olarak Irak’ı Akdeniz’e bağladığına dikkati çeken Cumhurbaşkanı El-Şara; Fav Limanı ile Tartus Limanı arasındaki bağlantıyı, Suudi Arabistan’ı Irak üzerinden Suriye’ye bağlayan kara yollarını ve Türkiye’yi Irak’a Suriye toprakları üzerinden ulaştıran güzergahları kapsayan rotalar aracılığıyla Batı’yı Irak’a ve oradan da Basra Körfezi’ne bağlayan mühim bir geçiş koridoru teşkil ettiklerini aktardı.
Şam’a ulaşmalarından bu yana Irak hükümetinin Suriye’ye yönelik tutumunun, bazı siyasi güçlerin olumsuz kararlar alınması yönündeki baskılarına rağmen son derece olumlu seyrettiğini vurgulayan El-Şara, yaşanan gelişmelerin Irak hükümetinin benimsediği yaklaşımın doğruluğunu kanıtladığını ve söz konusu odakların dayatmaya çalıştığı rotanın düzeltilmesine katkı sağladığını kaydetti.
Ticaret ve nakliye hacminde hızlı artış
Geçtiğimiz 6-7 aylık dönemde Suriye ile Irak arasındaki nakliye ve ticaret hacminin hızlı bir büyüme kaydettiğini bildiren Cumhurbaşkanı El-Şara, bu süreçte Suriye’den Irak’a ve Suriye üzerinden diğer ülkelere 100 bini aşkın transit tırın geçiş yaptığını, iki ülke arasında ise 40 binden fazla ithalat ve ihracat tırının sefere çıktığını belirtti.
Geçtiğimiz bir buçuk yıllık süre zarfında Suriye ile Irak arasında, ortak bağlar ve karşılıklı çıkarlar temelinde başta ekonomi alanı olmak üzere son derece güçlü ilişkiler inşa ettiklerini ifade eden El-Şara, Suriye ve Irak halklarının çok sayıda savaş, psikolojik baskı ve istibdat çektiğini, acılarda ortak paydaları bulunduğunu kaydetti. Cumhurbaşkanı El-Şara, mevcut neslin, gelecek kuşakların aynı koşulları yaşamasını önleyecek yeterli inisiyatife sahip olması gerektiğini dile getirdi.
Suriye ile Irak arasındaki ilişkinin büyük ölçüde olağan, sağlam ve güvenilir temellere dayanması gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı El-Şara; bu ilişkinin su, sınır kapıları, ekonomi, kalkınma ve tarım alanlarını kapsaması ve bu ortak çıkarların ileride bozulması güç bir yapıyla inşa edilmesi gerektiğini bildirdi.
El-Şara, iki ülke arasındaki ortak çıkarların, her türlü keyfi siyasetin önünde tutulmaya devam edeceğini, iki ülkeyi birleştiren güvenlik ve ekonomi başta olmak üzere meselelerin oldukça büyük olduğunu vurguladı. Suriye ile Irak arasındaki ekonomik bağların geçmişteki politikaların saptırdığı aslı oluşturduğunu belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, Irak’ı Suriye’ye ve Suriye’yi Irak’a bağlayan bu özüne dönülmesi gerektiğini ifade etti.
Yaşanan olayların, Suriye ile Irak arasındaki bağların tasarlanmasına yönelik dikkatin artmasını ve bu sürecin hızlandırılmasını tetiklediğini kaydeden El-Şara, ancak bu bağlar üzerindeki mutabakatın gerek Bağdat’ta gerekse Şam’da ilk anlardan itibaren mevcut olduğunu, ilk temaslarda ve özellikle eski Irak Başbakanı Muhammed Şiya El-Sudani ile yapılan görüşmelerde bu konulara ağırlık verildiğini belirtti.
Petrol boru hatları ve enerji işbirliği
İlk aşamada Amerika Birleşik Devletleri’nde petrol alanında işbirliğine ilişkin mutabakat zaptı imzalandığını bildiren Cumhurbaşkanı El-Şara, geçtiğimiz yıl içerisinde çok sayıda şirketin Suriye’yi ziyaret ederek yüz milyonlarca dolarlık yatırım yaptığını ve karşılıklı fayda sağlayacak yatırım fırsatlarını değerlendirdiğini kaydetti.
Suriye’de yatırım imkanı arayan şirketlere yatırımlarını Irak’a yönlendirmelerini tavsiye ettiklerini belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, Hürmüz Boğazı krizinden önce Banyas petrol boru hatlarının yeniden inşasının gerekliliğini vurguladıklarını, bu projenin önümüzdeki süreçte Irak için taşıdığı büyük önem kadar Suriye için de ciddi bir fayda sunduğunu ifade etti.
Söz konusu şirketlerin, eski Başbakan Muhammed Şiya El-Sudani hükümeti döneminde Irak’a yöneldiğini ve kendisiyle bu konuyu ele aldığını belirten El-Şara, ancak o dönemki geçiş süreci nedeniyle görüşmelerin genel düzeyde kaldığını, gelişmelerin Başbakan Ali El-Zeydi’nin göreve gelmesiyle tamamlandığını aktardı.
Cumhurbaşkanı El-Şara, petrol boru hatları, rafine tesisleri, altyapının rehabilitasyonu ve ilgili tesislerin iyileştirilmesini kapsayan entegre bir sistem inşa etmek amacıyla, bölgesel ve Amerikalı şirketlerden oluşan bir konsorsiyumun katılımıyla petrol bağlantı projesi üzerindeki çalışmaları sürdürdüklerini bildirdi.
Suriye’deki Irak yatırımlarında somut adımlar atıldığını belirten El-Şara, çimento sektörünün yeni dönemin ardından Irak yatırımlarına sahne olan ilk alanlardan biri olduğunu, bunun yanı sıra diğer sektorlerde de işbirliği fırsatlarının doğduğunu kaydetti.
Su ve tarım alanında stratejik vizyon
Su dosyasının, Suriye ile Irak arasındaki en önemli ortak paydalardan biri olduğunu ve stratejik bir vizyonla ele alınması gerektiğini vurgulayan Cumhurbaşkanı El-Şara, iki ülkedeki tarım arazilerinin tüm bölgenin gıda ambarı olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Suriye ve Irak arasındaki su kaynaklarının en yüksek tarımsal verimliliği sağlayacak şekilde en optimum biçimde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, iki ülkedeki tarım arazilerinin 80 ila 100 milyon dönüm arasında olduğunun tahmin edildiğini, bu potansiyelin 100 ila 130 milyon nüfusun ihtiyacını karşılamaya katkı sunabileceğini bildirdi.
Danimarka ve Hollanda gibi ülkelerle işbirliği içinde modern tarım teknolojilerinden yararlanılmasının su tüketimini tasarruflu hale getireceğini ve tarımsal üretimi artıracağını belirten El-Şara, yapılan çalışmaların bazı bölgelerde üretimin yaklaşık %70 oranında artırılabileceğini gösterdiğini kaydetti.
Toplumsal ilişkiler, Seyyide Zeynep Türbesi ve tutuklular dosyası
Suriye’nin, toplumsal ilişkilerin güçlendirilmesine, seyahat imkanlarının kolaylaştırılmasına ve iki ülke arasında bireylerin serbest dolaşımına büyük ölçüde açık olduğunu belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, Seyyide Zeynep Türbesi’nin ziyarete açılmasının mümkün olduğunu ve Suriye’nin bu konuda hiçbir engelinin bulunmadığını bildirdi. Ancak hükümetin, özellikle bazı kesimlerin mezhepsel kışkırtmalar çıkarmaya çalıştığı bir ortamda güvenlik koşullarının tam anlamıyla sağlanmasına özen gösterdiğini kaydeden Cumhurbaşkanı El-Şara, bu durumu istismar etmeye çalışan kişilerin yakalandığını belirtti.
Cumhurbaşkanı El-Şara, Suriye’nin Irak ile olan ilişkilerine mezhepsel veya etnik bir pencereden bakmadığını, aksine iki ülke arasındaki derin bağların tarihi ve ekonomik ortak paydalar temelinde ele alındığını vurguladı.
Koalisyon güçleri tarafından Irak hükümetine teslim edilen tutuklular dosyasının Irak Yüksek Yargı Konseyi ile yapılan görüşmelerde ele alındığını bildiren El-Şara, Konsey Başkanının da Suriye’yi ziyaret ederek Adalet Bakanlığı ile görüştüğünü ve bu dosyanın çözümü için ortak bir program belirlenmesi konusunda mutabakata varıldığını kaydetti. Tutuklular arasında sayıları 3 bini aşan Suriyeli bulunduğunu belirten El-Şara, bunların bir kısmının örgütlerle hiçbir bağının bulunmadığını, bu nedenle söz konusu kişilerin kategorize edilmesi, ardından Suriye’nin bu kişiler karşısındaki sorumluluğunun incelenmesi ve ülkeye geri dönmelerinin sağlanması yönünde çalışmalar yürütüldüğünü aktardı.
2003 Irak deneyimi ve bireysel duruş
Irak’a 2003 yılında, Iraklıları savunmak ve ABD işgaline karşı koymak amacıyla milli bir duygu ve heyecanla gittiğini belirtan Cumhurbaşkanı El-Şara, herhangi bir örgütsel, siyasi, askeri veya istihbari bağlantısının bulunmadığını, tamamen bireysel bir girişimle yola çıktığını ifade etti.
Irak’a ABD güçlerinin ülkeye girişinden yaklaşık bir hafta ila on gün önce girdiğini belirten El-Şara, temel motivasyonunun bölgenin o dönem yaşadığı krizler ve acılar karşısında Irak halkına karşı hissettiği sorumluluk duygusu olduğunu kaydetti. Cezaevindeyken dış dünyadaki olaylara dair haberlerin iletişim kopukluğu nedeniyle aylarca gecikmeyle ulaştığını belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, o dönem cezaevinde bulunanlar arasında bugün Irak’ta siyasi sorumluluk üstlenen bazı isimlerin de yer aldığını bildirdi.
O dönemde hayatının son derece düzenli olmasına, eğitimine devam etmesine ve konforlu şartlar altında yaşamasına rağmen kendisini Irak’a gitmeye sevk eden tek şeyin Irak halkını savunma arzusu, milli hisler ve dayanışma duygusu olduğunu vurgulayan El-Şara, Irak’taki siyasi sınıfın bir kısmının ABD işgaline karşı mücadele ettiğine, cezaevlerine girip çıktığına inandığını, aralarında bugün siyasi partilerin genel başkanlığını yürüten ve o dönemki tecrübesinden halen gurur duyan isimlerin bulunduğunu kaydetti.
Iraklıların misafirperverliğini ve cömertliğini kitaplardan okuduklarını, sahadaki gerçeklikte de bunun tam karşılığını gördüklerini belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, Iraklıların yiğitlik, cömertlik, fedakarlık ve cesaret sahibi olduğunu, kendileriyle ve Irak’ta yaşadığı tecrübeyle gurur duyduğunu ifade etti. Irak’taki geçmişiyle gurur duyduğunu belirten El-Şara, hayatı boyunca hiçbir sivile veya savunmasız bir kişiye saldırmadığını, askeri çatışmalar sırasında titizlikle bağlı kaldığı ilkeleri olduğunu ve bunları birlikte çalıştığı birçok kişiye de aktardığını, zira savaşmanın onuru ile adam öldürmek arasında çok büyük bir fark olduğunu kaydetti.
Güçlü devlet inşası ve bölgesel irade
Iraklılar neye üzülüyorsa kendisinin de ona üzüldüğünü, neye seviniyorsa ona sevindiğini belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, bugün kritik bir süreçten geçildiğini, ancak Suriye, Irak ve bölge ülkelerinin başkalarına tabi olmaksızın kendi kararlarını bağımsız bir şekilde alabilme iradesine ve büyük potansiyele sahip olduğunu vurguladı.
Halkları yıpratan uluslararası ve bölgesel çekişmelerden, işgalden ve mezhepsel çatışmalardan uzak bir şekilde iradelerini temsil edebilecek güçlü bir kimlik inşa etmek ve bölgede kararları geri almak adına önlerinde tarihi bir fırsat bulunduğunu kaydeden El-Şara, Suriye ve Irak’ın büyük kapasitelere sahip olmasına rağmen ülkelerinde yaşam koşullarının elverişsiz olması nedeniyle evlatlarından 10 milyondan fazla kişinin Batı ülkelerinde mülteci olarak yaşadığını, bu insanların geri dönüşü için uygun şartları hazırlamak ve insan kaynaklarını geliştirmek doğrultusunda işbirliği yapmanın boyunlarının borcu olduğunu bildirdi.
Irak ve Suriye’nin kendilerine saygı duyan ve başkalarının da saygısını kazanan güçlü devletler inşa etmeye yetecek imkanlara sahip olduğunu belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, bu durumun onlarca yıldır süren darbeler, çatışmalar ve iç/mezhepsel savaşlar sürecinde bu iki ülke için daha önce hiç doğmamış tarihi bir fırsat olduğunu ifade etti.
Irak ve Suriye toplumlarının kendilerine karşı dürüst olunmasını, yaşam, kalkınma ve refahlarına katkı sunacak programlar geliştirmelerini hak ettiğini kaydeden El-Şara, yaşamadıkları tarih üzerine yapılan savaşlar, tartışmalar ve çekişmelerin artık son bulması gerektiğini, tarihi okurken aşırıya kaçmanın tehlikelere yol açabileceği gibi olayları kendi arzu ettikleri şekilde okumanın da gerçeği yansıtmadığını bildirdi.
Yolsuzlukla mücadele ve silahların devlet kontrolü
Bugün önlerinde duran büyük fırsatların değerlendirilmesi gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, Başbakan Ali El-Zeydi’nin yolsuzlukla mücadele konusunda kararlı olduğuna inandığını, bunun Iraklıların desteklemesi gereken son derece mühim bir yaklaşım olduğunu ifade etti.
Başbakan Ali El-Zeydi’nin silahların devlet kontrolü altında toplanmasına yönelik yönelimini desteklediklerini bildiren El-Şara, siyasi güçlerin de bu süreci ortaklaşa desteklemesi gerektiğini, zira birleşik ve güçlü bir ordu kurmanın herkes için bir güç ve güvenlik kaynağı teşkil ettiğini kaydetti.
Siyasi güçlere ve gruplara bağlı birden fazla askeri kolun varlığının devletin kendisini zayıflattığını belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, askeri gücün birden çok tarafa dağıtılmasının bu yapıları devletin karar alma süreçlerinde ortak konumuna getirdiğini ve yasal ile nizamı çerçevenin dışına çıkardığını vurguladı.
Devletlerin ordu, sınır muhafızları, polis ve içişleri bakanlığı gibi net kurumlarla muhatap olduğunu kaydeden El-Şara, hiçbir devletin artık bünyesinde çok sayıda askeri yapılanmayı barındırma kapasitesine sahip olmadığını bildirdi. Savaş ve barış kararının devletin tekelinde kalması gerektiğini belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, bunun devletin asla taviz vermemesi gereken en hayati araçlardan biri olduğunu ve devletlerin üzerine kurulduğu temel yaklaşımın bu olduğunu kaydetti.
“Suriye geniş bir uluslararası ilişki ağı kurmayı başardı”
Suriye’nin bugün geniş bir uluslararası ilişki ağı kurmayı başardığını, köprüler kurma, başta Irak olmak üzere bölgenin geçmiş dönemde yaşadığı çatışmalara dair birçok yanılgıyı ve bulanıklığı netleştirme kapasitesine eriştiğini belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, bölgenin yaşadığı krizlerden çıkış yolu bulmak, devletin güçlü kurumlara sahip olduğu olağan bir duruma ulaşmak, Irak ve Suriye’nin öz güçlerini ile bölgedeki etkin konumlarını yeniden kazanmaları için işbirliği yapmaları gerektiğini bildirdi.
Başbakan Ali El-Zeydi’nin programının doğru bir program olduğuna inandığını belirten Cumhurbaşkanı El-Şara, Irak’ın 2003 yılından bu yana istikrar göremediğini, Irak toplumuna yeterli huzur ve güven ortamının sağlanamadığını, yirmi yılı aşkın bir sürenin tüm potansiyelini değerlendiren güçlü bir devlet inşa etmek için yeterli bir süre olduğu kanaatinde olduğunu sözlerine ekledi.
İ.K
