Yemen Ulusal İnsan Hakları İhlallerini Araştırma Komisyonu, bir yıllık dönemde 2 bin 62 ihlal vakası tespit ederken, bunların öldürme, yaralama, keyfi gözaltı, zorla kaybetme, çocukların silah altına alınması ve mayın patlamalarını kapsadığını bildirdi.
Aden (SANA) – Yemen Ulusal İnsan Hakları İhlallerini Araştırma Komisyonu, Ağustos 2025’in başından Temmuz 2026 sonuna kadar ülkenin farklı illerinde kadın ve çocukların da aralarında bulunduğu 2 bin 932 kişiyi etkileyen 2 bin 62 insan hakları ihlalini belgeledi.
Komisyonun internet sitesinde yayımlanan 14. periyodik raporuna göre, belgelenen ihlaller 36’dan fazla kategoriye ayrıldı.
Komisyonun Ocak 2016’da çalışmalarına başlamasından bu yana belgelediği toplam vaka sayısı 35 bin 15’e, bu vakalardan etkilenen kişi sayısı ise 70 bin 470’e yükseldi.
193 kişi hayatını kaybetti, 388 kişi yaralandı
Raporda, sivillerin ölümü ve yaralanmasıyla sonuçlanan 501 olayın soruşturulduğu, bu olaylarda 30’u çocuk ve 15’i kadın olmak üzere 193 kişinin hayatını kaybettiği belirtildi.
Aynı olaylarda 73’ü çocuk ve 36’sı kadın olmak üzere 388 kişinin de yaralandığı kaydedildi.
Komisyon, söz konusu 501 olaydan 446’sında Husi milislerinin sorumluluğunun tespit edildiğini bildirdi.
Raporda ayrıca 18 yaşından küçük çocukların silah altına alındığına ilişkin 57 vaka belgelendiği ve bunların 56’sından Husi milislerinin sorumlu olduğunun tespit edildiği belirtildi.
Komisyon, farklı illerde 534 keyfi gözaltı ve zorla kaybetme vakası kaydederken, bunların 371’ini Husi milislerine atfetti.
Ayrıca işkence ve kötü muameleye ilişkin 24 olay soruşturuldu; bunların 12’sinde Husi milislerinin sorumluluğu tespit edildi.
Mayınlarla ilgili olarak ise 112 patlama vakasının 120 kişinin ölümüne veya yaralanmasına yol açtığı kaydedildi.
Zorla yerinden etme ve mülklere zarar
Komisyon, 139 kişiyi etkileyen 55 zorla yerinden etme vakasını belgelediğini, bunların 53’ünden Husi milislerinin sorumlu olduğunun tespit edildiğini açıkladı.
Raporda ayrıca 707 kişiyi etkileyen 459 özel mülke zarar verme veya tahrip etme vakası ile altı evin patlayıcılarla yıkılması olayının kayda geçtiği belirtildi.
Komisyon, söz konusu altı evin yıkılması olayından Husi milislerinin sorumlu olduğunu bildirdi.
Raporda kadınlara yönelik şiddet, keyfi gözaltı, zorla kaybetme, zorla yerinden etme, hareket özgürlüğü ile kamusal yaşama katılıma yönelik kısıtlamaların yanı sıra dini, kültürel ve tarihi yapılara ve sağlık ekiplerine yönelik ihlallere de yer verildi.
Ticari gemilere yönelik saldırılar
Raporda, Kızıldeniz’deki MV Tutor, Magic Seas ve Eternity C adlı üç ticari gemiye yönelik saldırılarla ilgili soruşturmalar da ele alındı.
Saldırılarda can kayıplarının yaşandığı, gemi mürettebatından bazı kişilerin alıkonulduğu, gemilerin battığı ve yakıt ile petrol sızıntılarının meydana geldiği belirtildi.
Bu durumun deniz seyrüsefer güvenliğini, deniz çevresini ve balıkçıların geçim kaynaklarını tehdit ettiği kaydedildi.
Komisyon, elde edilen deliller, veriler, raporlar, fotoğraf ve video kayıtları ile saldırıları gerçekleştiren tarafın açıklamalarına dayanarak bu olaylardan Husi milislerinin sorumlu olduğu sonucuna vardığını bildirdi.
İzleme ve soruşturma çalışmaları
Rapora göre komisyona bağlı ekipler, farklı illerde 44 gözlemci aracılığıyla izleme ve soruşturma çalışmalarını sürdürdü.
Rapor döneminde 8 bin 818’den fazla tanık, ihbarcı ve mağdurun ifadesi alınırken, yaklaşık 5 bin 280 belge incelendi.
Ayrıca yüzlerce fotoğraf ve video analiz edilerek komisyonun veri tabanında muhafaza altına alındı.
Ekipler Hadramut, Sokotra, Şebve, Marib, Aden, Taiz, Lahic ve Hudeyde illerinde saha ziyaretleri gerçekleştirdi ve bazı illerde mağdurlar ile yakınlarının katıldığı açık ve toplu dinleme oturumları düzenledi.
Sivillerin korunması ve sorumluların yargılanması çağrısı
Raporda, komisyonun çalışmalarında karşılaştığı zorlukların sürdüğüne işaret edildi.
Husi milislerinin kontrolündeki bölgelerde güvenlik kısıtlamaları, mağdur ve tanıklara ulaşmadaki güçlükler ile ihlallerin yaşandığı bölgelere erişim sorunlarının soruşturmaları zorlaştırdığı belirtildi.
Raporda ayrıca mağdurların haklarının iadesi, zararlarının giderilmesi ve soruşturma sonuçlarının uygulanmasına yönelik mekanizmaların yetersizliğine dikkati çekildi.
Komisyon, uluslararası insancıl hukuk ile insan hakları ilkelerine uyulması, sivillerin ve sivil yapıların korunması, ihlallerin durdurulması, keyfi olarak alıkonulan ve zorla kaybedilen kişilerin serbest bırakılması, çocukların silah altına alınmasına son verilmesi ve mayınlarla savaş kalıntılarının temizlenmesi çağrısında bulundu.
Husi milislerinden kamu özgürlükleri ile medya ve sivil toplum faaliyetlerine yönelik kısıtlamaları kaldırmasını isteyen komisyon, gazetecilerin, insani yardım çalışanlarının ve insan hakları savunucularının da serbest bırakılması çağrısı yaptı.
Komisyon ayrıca hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesini, adalet kurumlarının etkinleştirilmesini, ihlal dosyalarındaki soruşturma ve yargılama süreçlerinin hızlandırılmasını ve Ulusal Araştırma Komisyonuyla işbirliğinin sürdürülmesini talep etti.
R.H / R.Y
