Gazze Şeridi’nde yeni eğitim yılına hazırlık sürerken, savaş nedeniyle kısmen yıkılan okullar hem yerinden edilen ailelere barınak hem de öğrenciler için geçici sınıf olarak kullanılıyor. Eğitim yetkilileri, ağır hasar gören altyapı ve kaynak eksikliğinin eğitimin yeniden başlamasını zorlaştırdığını belirtiyor.
Gazze (SANA) – Yeni eğitim yılının başlamasına hazırlık kapsamında Gazze kentinin batısındaki Nasr Okulu’nun avlusu, öğrencilerin eğitim aldığı ve İsrail’in Filistinlilere yönelik savaşında yerinden edilenlerin barındığı ortak bir alana dönüştü.
Okulun bahçesine geçici derslik olarak kullanılmak üzere 6 çadır kuruldu. Bunun yanı sıra, İsrail’in saldırıları nedeniyle hasar gören okul binasının bazı bölümlerinde hâlâ yerinden edilmiş aileler barınıyor.
Kısmen yıkılan okul alanında, savaş sırasında evleri yıkılan yerinden edilmiş aileler ile ders sıralarına dönmeyi bekleyen öğrenciler bir arada bulunuyor. Çocukların okul çantaları, başka sığınacak yeri olmayan ailelerin eşyalarıyla aynı alanlarda bulunuyor.
Bu tablo, yaklaşık 3 yıllık savaşın ardından Gazze Şeridi’ndeki eğitim durumunu özetliyor. Bu süreçte eğitim durmuş, okullar yıkılmış veya barınma merkezlerine dönüştürülmüş, yüz binlerce çocuk ise geçici eğitim noktalarına yönlendirilmiş ya da tamamen eğitim dışında kalmış durumda.
Gazze’de eğitimin yeniden başlatılması, yalnızca okulların kapılarını açmaktan daha büyük bir görev olarak görülüyor. Bu süreç, eğitim yıllarının bir bölümünü kaybeden bir nesli yeniden kazanma ve binalarını, ekipmanlarını ve insan kaynaklarını kaybeden eğitim sistemini yeniden inşa etme mücadelesi niteliği taşıyor.
Filistin Eğitim ve Öğretim Bakanlığı‘na göre Gazze’de yeni eğitim yılı 16 Eylül’de başlayacak. Ancak çok sayıda eğitim noktası ve özel okul hazırlıklarını tamamlayarak cumartesi günü, bazıları ise pazar günü eğitime fiilen başladı.
Bu hazırlıklar, Birleşmiş Milletler tarafından her yıl 9 Eylül’de kutlanan “Eğitimin Saldırılardan Korunması Uluslararası Günü” ile aynı döneme denk geliyor. Gün, eğitimin korunması ve saldırılardan uzak tutulması konusundaki acil ihtiyaca dikkat çekmeyi amaçlıyor.
Birleşmiş Milletler, okulların toplu barınma merkezleri olarak kullanılmaya devam etmesinin yanı sıra güvenli alanların sınırlı olması ve eğitim malzemelerinin düzensiz şekilde ulaştırılması nedeniyle Gazze’de eğitime erişimin ve eğitimin kalitesinin hâlâ ciddi şekilde engellendiğine dikkat çekiyor.
Resmi verilere göre Gazze Şeridi’ndeki okulların yüzde 95’i İsrail saldırıları nedeniyle hasar gördü.
Kayıp ve eğitime ara vermenin acısı
Bu koşullar altında, 10 yaşındaki İsmail Esad Rıdvan, yeni eğitim yılına İsrail’in 2025’te düzenlediği bir saldırıda babasını kaybetmenin, eğitimden uzun süre uzak kalmanın ve 5’ten fazla kez yerinden edilmenin yükünü taşıyarak giriyor.
İsmail, Anadolu Ajansına yaptığı açıklamada, “Yaklaşık 3 yıllık savaşı yerinden edilme, bombardıman ve evsiz kalma içinde geçirdik. Ne zaman artık yerleştiğimizi ve yeniden eğitime başlayacağımızı düşünsek, İsrail’in yerinden edilme emirleriyle karşı karşıya kalıyor ve yeniden eğitimden uzak kalıyorduk” dedi.
İsmail, çadırların kendilerini ne sıcaktan ne de soğuktan yeterince koruyabildiğini, zaman zaman yağmur sularıyla dolduğunu ve bunun eğitimin tamamen durmasına yol açtığını belirtti.
Savaş nedeniyle haftalık ders günlerinin 3 güne indirildiğini söyleyen İsmail, öğrencilerin ve yerinden edilmiş kişilerin eğitim alanlarında bir arada bulunması nedeniyle derslerin günde yalnızca 2 veya 3 saat sürdüğünü ifade etti.
İsmail, eğitime uzun süre ara verilmesinin, özellikle ilk yıllarında yeterli temel eğitim alamayan küçük çocuklar arasında “eğitimsizleşmeye yol açtığını” söyledi.
Eğitim koşullarının daha iyi çadırların sağlanması veya öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun sınıf ve binaların rehabilite edilmesi yoluyla iyileştirilmesini isteyen İsmail, okula dönmekten duyduğu heyecanı dile getirdi ve hayalinin değişmediğini belirtti.
İsmail, “Gelecekte doktor olmayı ve halkımın yaralarını tedavi etmeyi hayal ediyorum” dedi.
Alanın ortak kullanımı
Okul idaresi için kullanılan bir çadırda, okul müdürü Siba Avde dersler başlamadan önce bazı öğrenci ve velileri kabul ediyor.
Avde, Anadolu Ajansına yaptığı açıklamada, hazırlık sınıfından beşinci sınıfa kadar öğrencilerin eğitim gördüğü okulun 8 Ağustos 2024’te İsrail bombardımanına maruz kaldığını ve saldırı sonucu okulda kısmi yıkım meydana geldiğini söyledi.
Binanın hasar görmesi ve yerinden edilenlerle dolması üzerine okul yönetiminin bahçeye 6 çadır kurmak ve bunları geçici sınıflara dönüştürmek zorunda kaldığını belirten Avde, yerinden edilenlerin okulda bulunmasının eğitim sürecini olumsuz etkilediğini ifade etti.
Avde, okulun geçen yıl Eğitim ve Öğretim Bakanlığı ile yerel toplumun çabalarıyla eğitime kısmen yeniden başladığını ancak okulun kapasitesinin tamamen dolduğunu belirtti. Yoğunluk nedeniyle bazı öğrencilerin bekleme listesinde kaldığını söyledi.
Çadırlar ihtiyacı karşılamıyor
Avde, eğitim çadırlarının “ihtiyacın bir bölümünü karşıladığını” ancak uygun insani koşullardan yoksun olmaları nedeniyle normal sınıflarla kıyaslanamayacağını belirtti.
Avde, “Çadır, yeterli sayıda öğrenciyi barındıracak kapasiteye sahip değil ve öğrencilerin daha iyi koşullarda eğitim alabilmeleri için gerekli yalıtımı da sağlamıyor.” ifadelerini kullandı.
Çadırdaki koşulları anlatan Avde, “Çadır artık bir seraya benziyor; uygun aydınlatma yok, havalandırma da iyi değil” ifadelerini kullandı.
Avde, savaşın Gazze’de eğitimi yıllarca geriye götürdüğünü, oysa okulların etkileşimli tahtalar, tabletler ve görüntüleme ekranları gibi modern eğitim araçlarının kullanımında önemli ilerleme kaydettiğini belirtiyor.
Buna rağmen Avde, öğrencilerin kayıt yaptırmaya yönelik yoğun ilgisinin eğitim çalışanlarını çabalarını sürdürmeye teşvik ettiğini belirterek, “Gazze halkı eğitimi bir öncelik olarak görüyor ve okullara ve eğitim noktalarına akın ediyor” dedi.
Resmi istatistikler, Filistin’de eğitim düzeyinin yüksek olduğunu gösteriyor. Filistin Merkezi İstatistik Bürosu, salı günü yayımladığı raporda, 2023 yılı itibarıyla 15 yaş ve üzerindeki kişiler arasında okuma yazma bilmeme oranının yüzde 2,1 ile dünyadaki en düşük oranlar arasında yer aldığını bildirdi.
Raporda, aynı yaş grubunda okuma yazma bilmeme oranının 2022 yılında Batı Asya ve Kuzey Afrika ülkelerinde yüzde 19, dünya genelinde ise yüzde 13 olduğu belirtildi.
Telafisi zor eğitim kaybı
Eğitime ara verilmesinin etkisi yalnızca eğitim yıllarının kaybedilmesiyle sınırlı kalmıyor; öğrencilerin akademik başarısı, davranışları ve okul ortamına uyum sağlama becerileri de bundan etkileniyor.
Nasr Okulu Müdürü, 3 yıllık savaşın yol açtığı eğitim kaybının “çok büyük” olduğunu belirterek, öğrencilerin eğitimsel ve davranışsal düzeylerinde gerileme yaşandığını söyledi.
Müdür, bombardıman, yerinden edilme ve kayıp yaşayan öğrencilerin okulun eğitimsel, sosyal ve psikolojik desteğine ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
Bu eğitim kaybını telafi etmek amacıyla Gazze’deki eğitim sektörü ortakları, Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’nin (OCHA) verilerine göre 2026 yılının ilk yarısında okul öncesi ve okul çağındaki 435 bin çocuğun, 610 geçici eğitim alanı aracılığıyla düzenli eğitime erişmesini sağladı.
Ancak bu çabalar, ciddi finansman açığı nedeniyle ihtiyacın çok altında kalıyor. Birleşmiş Milletlere göre, 2026 yılı eğitim sektörü yardım çağrısının finansmanı yıl ortasına kadar yalnızca yüzde 10 seviyesinde kaldı.
Seçeneksizlik
Küçük kızı Seca Ebu El-Kara’nın Nasr Okulu’nda 2. sınıfa kaydının tamamlanmasını bekleyen anne, çadırların “eğitim koşullarının asgari gereksinimlerini bile karşılamadığını” söyledi.
Ebu El-Kara, ancak alternatif bulunmaması nedeniyle ailelerin ne kadar zor olursa olsun mevcut koşullara uyum sağlamak zorunda kaldığını belirtti.
Çocukların savaş sırasında kaybettikleri eğitim süresinin ardından yeniden okula dönmesinin artık bir zorunluluk haline geldiğini ifade eden Ebu El-Kara, okulların rehabilite edilerek öğrencilerin yeniden sınıflarına döndürülmesini umduğunu ve uluslararası kuruluşlara eğitim sistemini destekleme çağrısında bulundu.
İsrail, ABD’nin desteğiyle 8 Ekim 2023’ten bu yana Gazze Şeridi’nde Filistinlilere karşı soykırım gerçekleştiriyor. Söz konusu saldırılarda 73 binden fazla kişi hayatını kaybetti, 174 binden fazla kişi yaralandı ve altyapının yüzde 90’ı tahrip edildi.
Savaş sırasında İsrail, 20 bin 51’den fazla öğrenciyi ve 532’den fazla öğretmeni öldürdü, onlarca okulu tamamen yıktı. Gazze Eğitim ve Yüksek Öğretim Bakanlığına göre, savaş öncesinde 200 gün olan yıllık eğitim süresi 2025-2026 eğitim yılında 60 güne düştü.
Yeni eğitim yılında yaklaşık 541 bin öğrencinin eğitim hayatına başlaması bekleniyor. Ancak Gazze’de okul, sınıf ve eğitim ekipmanlarında ciddi bir eksiklik bulunuyor.
Y.K / M.Y / F.H
