Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), müfettişlerinin İran’daki nükleer tesislere erişiminin engellenmeye devam etmesinin nükleer yayılma riskini artırdığı uyarısında bulunarak, Tahran’a uluslararası denetim ve güvence önlemlerinin uygulanması için yapıcı iş birliği çağrısı yaptı.
Viyana (SANA) – Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), müfettişlerinin nükleer maddeleri doğrulamak amacıyla İran’daki nükleer tesislere erişememeye devam etmesinin, nükleer silahların yayılmasıyla ilgili endişeleri artırdığı uyarısında bulundu. Ajans, Tahran’ı uluslararası denetim ve güvence önlemlerinin uygulanmasını sağlamak için kendisiyle yapıcı bir şekilde iş birliği yapmaya çağırdı.
IAEA’nın, Fransız haber ajansı AFP tarafından bugün (Perşembe) görülen gizli raporunda, İsrail’in geçen yılın haziran ayında İran’a karşı başlattığı ve ABD’nin de üç ana nükleer tesisi hedef alarak katıldığı savaştan bu yana İran’ın nükleer sitelerini ziyaret edemediği belirtildi. Raporda ayrıca, geçen 28 Şubat’ta patlak veren mevcut savaşın ardından bu tesislere düzenlenen saldırıların da bu duruma yol açtığı ifade edildi.
“Görülmemiş bir durum”
Söz konusu raporda, İran nükleer tesislerinin hedef alınmasıyla ortaya çıkan durumun “görülmemiş” olduğu, ancak nükleer denetim sisteminin güvenliğini sağlamak için doğrulama ve teftiş faaliyetlerinin gecikmeksizin yeniden başlatılmasının büyük önem taşıdığı vurgulandı.
Ajansın, daha önce beyan edilen yüksek ve düşük düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarını yaklaşık bir yıldır doğrulayamadığına dikkat çekilen raporda, bu durumun uluslararası güvence denetimi prosedürlerinde kabul edilen süreleri büyük ölçüde aştığı ve nükleer yayılma riskine dair artan bir endişeye yol açtığı ifade edildi.
Zenginleştirilmiş uranyum stoku sınırların çok üzerinde
IAEA’nın geçen haziran ayındaki savaştan önceki tahminlerine göre İran’ın elinde, nükleer silah üretimi için gerekli olan yüzde 90 seviyesine yaklaşan, yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogram uranyum bulunuyordu. Bu seviye, 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşmada belirlenen zenginleştirme tavan sınırının çok üzerinde yer alıyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, İran’a Ajans ile yapıcı bir şekilde etkileşime girmesi ve güvence denetimi anlaşmalarının eksiksiz ve etkin bir şekilde uygulanmasını kolaylaştırması çağrısında bulundu.
Ajansın bu raporu, ABD ile İran arasında mevcut gerilimleri sona erdirecek anlayış birliğine varmak amacıyla yürütülen görüşmeler devam ederken yayımlandı. Yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti ise iki taraf arasındaki en önemli anlaşmazlık konularından birini oluşturuyor.
M.M/İ.K
