ABD Başkanı Donald Trump, İran’a uygulanan deniz ablukasının kaldırılacağını ve Hürmüz Boğazı’nın gemi trafiğine herhangi bir ücret olmaksızın açılması gerektiğini açıkladı. Açıklamalar, Washington ile Tahran arasında olası bir uzlaşıya ilişkin temasların yoğunlaştığı bir dönemde geldi.
Washington/ Başkentler (SANA) – ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılacağını duyurarak, Hürmüz Boğazı’nın her iki yönde de serbest deniz ulaşımına açılması gerektiğini söyledi. Trump, buna karşın İran’ın hiçbir zaman nükleer silah ya da nükleer bomba sahibi olmaması gerektiğini vurguladı.
Trump’ın açıklamaları, bölgesel ve uluslararası arabuluculuk girişimlerinin hız kazandığı, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik çabaların sürdüğü bir dönemde geldi. Taraflar, Trump’ın ifadeleriyle “nihai kararın” alınmasını bekliyor.
Trump: Nihai karar için Durum Odası’nda toplantı yapılacak
Trump, Truth Social platformundaki açıklamasında, nihai kararı vermek üzere “Durum Odası’nda” bir toplantı düzenleyeceğini belirterek, İran’ın hiçbir zaman nükleer silah veya nükleer bomba sahibi olmayacağını kabul etmesi gerektiğini söyledi.
ABD Başkanı, “Hürmüz Boğazı derhal açılmalı ve her iki yönde de gemi trafiği herhangi bir geçiş ücreti olmaksızın serbest şekilde sürmelidir.” ifadelerini kullanarak, ABD tarafından uygulanan “eşi görülmemiş deniz ablukasının” kaldırılacağını duyurdu.
Trump ayrıca, boğazda mahsur kalan gemilerin geri dönüş yolculuklarına başlayabileceğini belirterek, “Ailelerinize en sevdiğiniz başkandan selam söyleyin.” dedi.
Mayınlar ve nükleer materyaller gündemde
Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz mayınlarının tamamen ortadan kaldırılacağını belirterek, ABD güçlerinin mayın tarama gemileri aracılığıyla çok sayıda mayını imha ettiğini, kalan mayınların ise İran tarafından temizleneceğini veya patlatılacağını söyledi.
İran’ın nükleer programına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Trump, yer altındaki zenginleştirilmiş materyallerin, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile koordinasyon içinde çıkarılarak imha edileceğini ifade etti.
Trump, ABD ile Çin’in teknik olarak bu operasyonu gerçekleştirebilecek kapasiteye sahip iki ülke olduğunu savunarak, yaklaşık 11 ay önce ABD’nin B-2 bombardıman uçaklarıyla hedef aldığı nükleer tesislere atıfta bulundu.
ABD Başkanı ayrıca, “Yeni bir bildirime kadar herhangi bir para transferi yapılmayacak.” derken, daha az önem taşıyan bazı maddeler üzerinde uzlaşma sağlandığını kaydetti.
Katar ve Pakistan arabuluculuk çabalarını sürdürüyor
Trump’ın açıklamaları, ABD ve İran’da gündeme gelen olası bir uzlaşıya ilişkin haberlerle aynı döneme denk geldi. Söz konusu temaslarda Pakistan’ın arabuluculuk yaptığı, Katar’ın ise son günlerde diplomatik girişimlerini yoğunlaştırdığı belirtiliyor.
Katar Haber Ajansı daha önce, Trump’ın Katar Emiri ile yaptığı görüşmede savaşı sona erdirmeye yönelik son çabaları ele aldığını bildirmişti. Doha’nın hafta boyunca İranlı yetkililere de ev sahipliği yaptığı kaydedildi.
Tahran temkinli yaklaşımını koruyor
İran tarafı ise ABD’den gelen açıklamalara karşı ihtiyatlı bir tutum sergilemeyi sürdürüyor.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Karşı taraf ilk adımı atmadan biz herhangi bir adım atmayacağız.” dedi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de Umman Dışişleri Bakanı Bedr El-Busaidi ile yaptığı telefon görüşmesinde, Washington ile anlaşmaya varılmasının ABD’nin “aşırı taleplerinden” vazgeçmesine bağlı olduğunu ifade etti.
Piyasalar gelişmeleri yakından izliyor
Washington’da bazı yetkililer olası bir anlaşmaya ilişkin temkinli iyimserliklerini dile getirdi.
ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, müzakerelerde önemli ilerleme kaydedildiğini belirterek, olası mutabakat metnindeki bazı ifadeler üzerinde görüşmelerin sürdüğünü söyledi
Anlaşmaya yönelik iyimser beklentiler Asya borsalarında yükselişi desteklerken, petrol fiyatları Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin geleceğine ilişkin beklentiler nedeniyle sınırlı geriledi.
Küresel enerji arzının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda seyrüseferin yeniden normale dönme ihtimali, son günlerde enerji piyasalarının en yakından takip ettiği başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Taslak metin üzerindeki görüş ayrılıkları sürüyor
ABD merkezli Axios haber sitesi, üzerinde çalışılan mutabakatın Hürmüz Boğazı’nın herhangi bir ücret veya engelleme olmaksızın tamamen açılmasını, buna karşılık İran’ın 30 gün içinde deniz mayınlarını temizlemesini ve ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını öngördüğünü yazdı.
Öte yandan bazı medya kuruluşları, Trump tarafından tek taraflı olarak açıklanacak herhangi bir anlaşmanın tanınmayabileceğini öne süren kaynaklara yer verdi.
Aynı kaynaklar, mutabakat zaptı metninin henüz tamamlanmadığını ve son günlerde taslak üzerinde çeşitli değişiklikler yapıldığını belirtti.
Geçen yıl 8 Nisan’da ilan edilen ateşkese rağmen taraflar birbirlerini ihlallerle suçlamayı sürdürürken, ateşkesin kırılgan yapısını koruduğu ifade ediliyor.
Y.K / R.Y
