ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki savaş gemilerinin fotoğrafını “fırtına öncesi sessizlik” notuyla paylaşarak İran’a yönelik yeni askeri operasyon sinyali verdi; Washington ile Tel Aviv’in ortak hazırlık içinde olduğu bildirildi.
Başkentler (SANA) – Amerika Birleşik Devletleri (ABD), İsrail ve İran arasındaki gerilim, askeri ve siyasi alanda yeni bir tırmanış evresine girdi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik hava saldırılarını yeniden başlatma sinyali vermesine, Hürmüz Boğazı çevresindeki Batılı askeri hareketliliğin artması eşlik ediyor. Bu süreçte Pakistan ise tıkanan müzakereleri canlandırmak için yoğun bir diplomasi trafiği yürütüyor.
Trump, kendisine ait “Truth Social” platformundan Hürmüz Boğazı’ndaki savaş gemilerinin görselini “Fırtına öncesi sessizlik” ifadesiyle paylaştı.
Bu paylaşım, siyasi çabaların başarısız olması durumunda operasyonların başlayacağına dair ABD ve İsrail medyasında çıkan ortak hazırlık raporlarının ardından askeri hareketlilik beklentilerini artırdı.
Söz konusu paylaşım, Trump’ın Çin ziyareti dönüşünde yapıldı. Trump, Pekin’de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile İran krizi ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer güvenliği dahil birçok konuyu ele almış, ancak ABD medyasında ziyarette kesin bir kırılma yaşanmadığı belirtilmişti.
Trump televizyonda yaptığı açıklamada, bir anlaşmaya varılamaması halinde “İran’ı çok zor bir dönemin beklediğini”vurgulayarak Tahran için en iyi seçeneğin uzlaşma olduğunu vurguladı.
Washington’da görüş ayrılıkları
Beyaz Saray’ın tonu sertleşirken, ABD medyasından CNN, Trump yönetimi içinde sonraki adımlara dair görüş ayrılıkları yaşandığını öne sürdü.
Pentagon’daki bazı yetkililerin Tahran’a baskı kurmak için belirli hedeflere nokta atışı saldırılar düzenlenmesini savunduğu, diğer yetkililerin ise açık bir savaşa sürüklenmemek adına diplomatik yolu tercih ettiği belirtildi.
New York Times gazetesine konuşan ABD’li yetkililer ise, Trump’ın üst düzey yardımcılarının askeri tesisler ve altyapıya yönelik daha yoğun hava saldırılarını içeren planlar hazırladığını iddia etti.
Bu planlar arasında, yer altındaki nükleer malzemeleri aramak üzere özel kuvvetlerin konuşlandırılması seçeneğinin de yer aldığı aktarıldı.
Buna karşın bazı analistler ve eski yetkililer, Trump’ın bu hamlelerinin hemen bir savaş kararı anlamına gelmediğini, Tahran’ı taviz vermeye zorlamak için psikolojik ve siyasi baskıyı artıran bir “zorlayıcı diplomasi” stratejisi olduğunu savundu.
İsrail’de alarm durumu ve Rusya’nın uyarısı
İsrail tarafında, Binyamin Netanyahu hükümeti olası bir çatışmaya karşı alarm seviyesini yükseltti. İsrail medyasında, ordu, Mossad ve ABD yönetimi arasında kesintisiz bir koordinasyon olduğu bildirildi.
İsrail’in Kanal 13 televizyonu, ordunun çatışmaların yeniden başlaması senaryosuna hazırlandığını ve olası bir tırmanışın ilk günlerinde İran’ın günde onlarca füze fırlatabileceği öngörüsünde bulunduğunu duyurdu.
Yedioth Ahronoth gazetesi ise, İsrail’in değerlendirmelerine göre Trump’ın ilk aşamada elektrik tesisleri ve altyapıyı hedef alan sınırlı darbelerle yetinebileceğini ancak çatışmanın genişleme riskinin masada kalacağını yazdı.
Diğer taraftan Rusya, askeri seçeneğe dönülmemesi konusunda uyarıda bulundu. Rusya’nın Viyana’daki Uluslararası Kuruluşlar Daimi Temsilcisi Mihail Ulyanov, savaşın yeniden başlamasının, Washington ve Tel Aviv’in önceki aşamalardaki hatalardan ders çıkarmadığı anlamına geleceğini ifade etti.
Hürmüz Boğazı: kritik baskı unsuru
Gerilimin merkezinde yer alan İran, küresel enerji koridoru olan Hürmüz Boğazı konusundaki katı tutumunu sürdürüyor. İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, düşman askeri unsurların boğazdan geçişine artık izin vermeyeceklerini belirterek, Hürmüz üzerinde egemenlik kurulmasını son savaşın en önemli sonuçlarından biri olarak nitelendirdi.
Tahran yönetimi ayrıca, boğazdaki seyrüsefer hareketliliğini düzenlemek amacıyla yeni bir mekanizma hazırladığını duyurdu. Bu mekanizmanın, kendisiyle işbirliği yapan gemilere özel rotalar tahsis edilmesini, koruma ve kılavuzluk hizmetleri karşılığında ise ücret alınmasını içerdiği belirtildi.
Pekin dönüşü açıklamalarda bulunan Trump ise Çin Devlet Başkanı Şi ile boğazın tamamen açılması gerektiği konusunda hemfikir olduklarını söyledi ve Washington’un İran petrolü satın alan bazı Çinli şirketlere yönelik yaptırımları hafifletmeyi değerlendirdiğini kaydetti.
Batılı güçlerin deniz hareketliliği
ABD’nin tehditleriyle eş zamanlı olarak İngiltere ve Fransa da bölgedeki askeri hareketliliğini artırdı. Londra yönetimi, bölgesel ortaklarını ve çıkarlarını korumak amacıyla Orta Doğu’da insansız hava araçlarına (İHA) karşı düşük maliyetli yeni bir füze savunma sistemi konuşlandıracağını duyurdu.
İngiliz hükümeti, “Tayfun” savaş uçaklarına entegre edilecek lazer güdümlü bu yeni sistemin, İHA’ları geleneksel füzelere kıyasla çok daha düşük maliyetle düşürebildiğini açıkladı.
Ayrıca İngiliz kraliyet donanmasına ait “HMS Dragon” yok edici (destroyer) gemisinin, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamak amacıyla Orta Doğu’ya doğru harekete geçtiği bildirildi.
Bu hamlenin, İngiltere ve Fransa öncülüğünde ticari seyrüsefere olan güveni yeniden tesis etmek amacıyla kurulan çok uluslu ittifak kapsamında yapıldığı belirtildi.
Pakistan’ın ara buluculuk girişimi
Siyasi kulislerde ise Pakistan, Washington ve Tahran arasında ara buluculuk çabalarını sürdürüyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, iki taraf arasında doğrudan müzakerelerin ikinci turunun düzenlenmesi konusunda iyimser olduğunu ifade etti.
İngiliz “The Times” gazetesine konuşan Şerif, ülkesinin kalıcı bir barışa ulaşmak için elinden geleni yaptığını ve İslamabad’ın tüm tarafların güvenine sahip olduğunu vurguladı.
Ajansların Pakistanlı kaynaklara dayandırdığı haberlere göre İslamabad, askeri tırmanışın bölge istikrarı ve küresel ekonomiyi tehdit ettiği inancıyla, Washington ve Tahran’ı daha fazla esneklik göstermeye ikna etmeye çalışıyor.
R.Y / Ö.E
