Orta Doğu’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki riskler, Avrupa’da jet yakıtı arzını tehdit ederken, havayolu şirketleri artan maliyet ve olası iptallerle karşı karşıya.
Başkentler (SANA)- Orta Doğu’daki savaşın devam etmesi ve özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden küresel tedarik zincirlerine doğrudan etkisi nedeniyle, Avrupa havacılık sektöründe jet yakıtı arzında ciddi bir kriz yaşanabileceğine dair endişeler artıyor.
Bloomberg’in Vortexa verilerine dayandırdığı bilgilere göre Avrupa, başta kerosen olmak üzere jet yakıtının en büyük ithalatçısı konumunda bulunuyor. Körfez bölgesinden gelen tedarik, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’ın toplam ithalatının yaklaşık yarısını oluşturuyor.
Veriler, Orta Doğu’daki askeri operasyonlar nedeniyle yakıt talebi artarken, Avrupa’daki havalimanlarında jet yakıtı stoklarının azaldığını gösteriyor.
Fiyatlarda rekor artış
Bölgedeki gerilimlerin sürmesiyle birlikte jet yakıtı fiyatları hızla yükseldi. Kuzeybatı Avrupa’da fiyatlar ton başına 1500 dolar seviyesini aşarken, kriz öncesinde bu rakam yaklaşık 750 dolar civarındaydı.
Argus ajansına göre fiyatlar ton başına 1900 doların üzerine çıktı ve günlük bazda ciddi artışlar kaydediliyor. Bu yükseliş, özellikle Avrupa’nın Körfez bölgesinden gelen yakıt ithalatına büyük ölçüde bağımlı olması nedeniyle küresel arzda yaşanan aksamalara işaret ediyor.
Yakıt sıkıntısı uyarısı
Financial Times’a göre, Avrupa Havalimanları Konseyi, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda AB havalimanlarının üç hafta içinde ciddi jet yakıtı sıkıntısıyla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
Konsey, Avrupa Ulaştırma Komiseri’ne gönderdiği mektupta, artan talep ve azalan stoklar karşısında arzın güvence altına alınması için önleyici adımlar atılması çağrısında bulundu. Havacılık sektöründe krizin uçuş trafiği ve bilet fiyatları üzerindeki etkilerine dair endişeler artıyor.
Havayolları üzerinde artan baskı
Bu gelişmeler ışığında Avrupalı havayolu şirketleri, bazı hatları azaltma, bilet fiyatlarını yükseltme ve ek yakıt ücretleri uygulama gibi önlemler almaya başladı.
Havacılık uzmanları, “Sektör çifte şok yaşıyor: Havayolu şirketlerinin en büyük ya da ikinci en büyük gider kalemi olan yakıt fiyatlarındaki sert artış ve yolcuların temkinli davranarak seyahatlerini ertelemesiyle oluşan talep şoku” değerlendirmesinde bulundu.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) ise fiyatların ve arzın normale dönmesinin, gerilim azalsa bile aylar sürebileceği uyarısında bulundu.
Acil önlemler ve iptal ihtimali
Kriz, bazı küresel havayolu şirketlerini acil durum planları hazırlamaya yöneltti. Bu planlar arasında uçak sayısının azaltılması veya bazı uçuşların askıya alınması da yer alıyor. Bazı Asya ülkeleri ise yakıt tüketimini sınırlamaya başladı.
Kpler platformunun baş petrol analisti George Shaw, Mayıs ayının en zorlu dönem olabileceğini belirterek, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması durumunda Körfez’den gelen jet yakıtı açığının kolayca telafi edilemeyeceğini ifade etti.
Bu gelişmeler, yaz seyahat sezonu öncesinde sektöre belirsizlik getiriyor. Krizin sürmesi halinde bilet fiyatlarında artış ve uçuş iptalleri gündeme gelebilir.
Henüz fiili bir yakıt kıtlığı yaşanmamış olsa da mevcut göstergeler risklerin arttığını ortaya koyuyor ve Avrupa havacılık sektörünü önümüzdeki haftalarda ciddi bir sınavla karşı karşıya bırakıyor.
R.Y
