CENEVRE (SANA) – Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, bugün yaptığı açıklamada çok taraflı sistemin köklü değişimlerden geçtiğini belirterek, ülkeleri geleceğe odaklanmaya ve küresel ticaret sisteminin nasıl uyarlanabileceğini değerlendirmeye çağırdı.
Sky News Arabia’nın aktardığına göre Okonjo-Iweala, DTÖ Bakanlar Konferansı açılışında yaptığı konuşmada, “Küresel sistem ve alışık olduğumuz çok taraflı düzen geri dönülmez biçimde değişti. Eski haline dönmeyecek, bu nedenle geleceğe bakmak zorundayız” ifadelerini kullandı.
Okonjo-Iweala, küresel ticaret sisteminin “son 80 yılın en ciddi sarsıntılarıyla” karşı karşıya olduğunu vurguladı.
Belirsizlik ve Zorluklar
Genel Direktör, küresel ticaretin yüzde 72’sinin hâlen DTÖ kuralları çerçevesinde yürütüldüğünü belirtirken, yapay zekâ bağlantılı ticaretin öne çıkan olumlu gelişmelerden biri olduğunu ifade etti.
Bununla birlikte, Orta Doğu’daki çatışmalar ve ABD’nin uyguladığı gümrük tarifeleri nedeniyle sistem yüksek düzeyde belirsizlikle karşı karşıya.
Okonjo-Iweala ayrıca, örgütün karşı karşıya olduğu başlıca zorluklar arasında anlaşmazlıkların çözüm mekanizmasındaki tıkanıklık ve sübvansiyon kullanımına ilişkin bildirimlerdeki şeffaflık eksikliğinin yer aldığını kaydetti.
2025 yılına ilişkin destek bildirimlerini yalnızca 64 üye ülkenin sunduğunu belirten Okonjo-Iweala, 102 ülkenin ise bu yükümlülüğü yerine getirmediğine dikkat çekti.
Şeffaflık eksikliğinin güvensizlik ortamı yarattığını ve adil olmayan rekabet uygulamalarına dair şüpheleri artırdığını ifade etti. Bunun, güven kaybını derinleştiren bir “kısır döngü” oluşturduğunu ve yeni kurallar ile reformlar üzerinde uzlaşmayı zorlaştırdığını dile getirdi.
Tarihsel Çerçeve ve Reform Gerekliliği
Küresel ticaret sistemi, GATT Anlaşması’nın ardından 1995 yılında DTÖ’nün kurulmasıyla devletler arasındaki ticari ilişkileri düzenleyen temel çerçeveyi oluşturmuştur. Ancak son yıllarda artan ticaret anlaşmazlıkları, çok taraflı sisteme duyulan güvenin zayıflaması ve şeffaflık eksikliği, bu yapının geleneksel kurallarını sarsan başlıca zorluklar olarak öne çıkmaktadır.
R.H/R.Y
