BAŞKENTLER (SANA) – 4. haftasına girerken, ABD-İsrail’in İran’a yönelik savaşının etkileri genişleyerek enerji piyasaları, tedarik zincirleri, finans ve ulaştırma sektörlerini etkiliyor ve dünya genelindeki merkez bankalarının politikalarını doğrudan şekillendiriyor.
Ortadoğu’daki artan gerginlikle bağlantılı öne çıkan ekonomik gelişmeler arasında enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ve deniz yollarındaki kesintiler yer alıyor; İran, Hürmüz Boğazı’nı gemilere kapatmayı sürdürürken, Türk ve Hindistan gemilerine özel muafiyetler tanıyor.
Petrol ve Finans Piyasaları Baskı Altında
Petrol fiyatları hızlı yükselişini sürdürüyor; Brent türü petrol varili 112,19 dolara, Batı Teksas türü petrol ise 98,32 dolara ulaştı.
Piyasaları yatıştırma amacıyla, ABD, 20 Mart’tan 19 Nisan’a kadar geçerli olmak üzere, İran kaynaklı ham petrol ve petrol ürünlerinin gemilerle satışına izin veren genel bir lisans çıkardı.
Tahran, hazır ihraç edilebilir bir fazlasının bulunmadığını belirterek, söz konusu kararın fiili arz üzerinde sınırlı etkisi olacağını vurguladı.
Avrupa piyasaları, savaşın yayılabileceği endişeleriyle belirgin şekilde gerilerken, Wall Street de eş zamanlı düşüşler yaşadı. Bu geri çekilmeler, yatırımcıların temkinli bekleyişini ve küresel ekonomi üzerindeki olası uzun vadeli etkiler konusundaki kaygılarını yansıtıyor.
Beklenmedik şekilde, altın fiyatları bir haftada %9 düşerken, gümüş fiyatları %14’ten fazla geriledi. Enflasyon endişelerinin artması ve faiz artırımı olasılığı, yatırımcıları güvenli liman olarak dolar ve tahvillere yönlendirdi.
Ortadoğu’daki savaş, hava taşımacılığı sektörünü en çok etkileyen alan oldu. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), 28 Şubat’ta savaşın başlamasından bu yana jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıkmasıyla uçak bilet fiyatlarının artmasının kaçınılmaz hale geldiğini açıkladı.
ABD’li United Airlines, yakıt maliyetlerindeki büyük artış nedeniyle operasyonel kapasitesini azaltacağını açıkladı; bu durum, küresel havacılık sektöründeki artan baskılara işaret ediyor.
Enflasyon sorunundaki kötüleşme, ABD ekonomisinin karmaşıklığını artırdı. Federal Rezerv Üyesi Christopher Waller, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının sürmesi ve petrol fiyatlarının yükselmesinin, merkez bankasını faiz indirimini ertelemeye itebileceği konusunda uyardı.
Avrupa Harekete Geçiyor
Avrupa’da, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, savaşın etkileriyle başa çıkmak için enflasyonu düşürmeye ve etkilenen hanehalkı ile sektörleri desteklemeye odaklanan 80 ekonomik önlem açıkladı.
Bu adım, Avrupa Birliği içinde etkilerin genişlediğini gösterirken, gelişmekte olan ülkeler de artan zorluklarla karşı karşıya bulunuyor.
Bu ülkeler arasında öne çıkan Bangladeş, petrol fiyatlarındaki artışla başa çıkmak için 2 milyar dolardan fazla acil kredi talebinde bulundu; bu durum, enerji ithalatına büyük ölçüde bağımlı ekonomilerin kırılganlığını gözler önüne seriyor.
Savaşın süresi ve olası genişliği konusundaki belirsizlik sürerken, küresel ekonomi yeni bir belirsizlik dönemine giriyor; etkileri önümüzdeki aylarda birçok sektöre yansıyabilir.
