LONDRA (SANA) – Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Orta Doğu‘daki çatışmaların küresel ekonomik büyüme ve ticaret yolları üzerindeki ciddi etkileri konusunda uyarıda bulundu. Örgüt, gerilimin sürmesinin ticarette belirgin bir yavaşlamaya, enerji ve nakliye maliyetlerinde artışa yol açabileceğini; bunun da gıda güvenliği ve tedarik zincirlerini olumsuz etkileyeceğini vurguladı.
türesel ticaret büyümesinde yavaşlama beklentisi
Independent gazetesinde bugün yayımlanan “Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler” raporuna göre, mal ticaretindeki büyümenin 2025’te yüzde 4,6 seviyesinden 2026’da yüzde 1,9’a gerilemesi bekleniyor. Söz konusu yavaşlamanın, yapay zeka ürünlerine yönelik güçlü talep ve gümrük vergilerinden kaçınmak amacıyla hızlanan ithalatın ardından ticaretin normalleşmesiyle bağlantılı olduğu ifade edildi.
Raporda, hizmet ticaretinde büyümenin 2025’te yüzde 5,3’ten 2026’da yüzde 4,8’e düşmesinin öngörüldüğü belirtildi. Mal ve hizmet ticaretinin toplam büyümesinin ise 2026’da yüzde 2,7 (2025’te yüzde 4,7) seviyesinde gerçekleşmesinin beklendiği kaydedildi. Küresel ekonomik büyümenin de 2026 ve 2027 yıllarında yüzde 2,8 seviyesinde seyredeceği tahmin ediliyor.
kritik faktör: enerji fiyatları ve çatışma
DTÖ ekonomistleri, Orta Doğu’daki çatışmaların sürmesi ve petrol fiyatlarındaki artışın, mal ticareti büyümesini 0,5 puan aşağı çekebileceğini belirtti. DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, enerji fiyatlarındaki artışın hem tüketiciler hem de şirketler üzerinde ek baskı oluşturduğunu ve gıda güvenliği açısından risk teşkil ettiğini ifade etti.
Hürmüz Boğazı: küresel bir tıkanma noktası
Raporda, Hürmüz Boğazı gibi kritik su yollarında yaşanabilecek aksamaların küresel yakıt ve gübre arzını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekildi. Dünya gübre ihracatının yaklaşık üçte birinin bu bölgeden gerçekleştiği, bu nedenle Hindistan, Tayland ve Brezilya gibi büyük tarım ekonomilerinin üretim riskleri ve artan gıda fiyatlarıyla karşı karşıya kalabileceği belirtildi.
taşımacılık ve havacılıkta büyük aksamalar
Savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinde ciddi düşüş yaşandığı ve çok sayıda uçuşun iptal edildiği bildirildi. Bu durumun nakliye ve sigorta maliyetlerinde artışa yol açtığı, uluslararası tedarik zincirlerinde aksamalara neden olduğu ifade edildi.
küresel ticaret haritası yeniden şekilleniyor
Krizin uzaması halinde küresel ticaret kalıplarında yapısal değişiklikler yaşanabileceği kaydedildi. Deniz ve hava taşımacılığı güzergahlarında kalıcı değişiklikler olabileceği, 2026’da ticaret büyümesine Asya’nın öncülük etmesinin beklendiği, Afrika ve Güney Amerika’nın ise bu eğilimi takip edebileceği ifade edildi. Enerji bağımlılığı nedeniyle Avrupa ve Kuzey Amerika’da büyümenin daha sınırlı kalabileceği öngörüldü.
yapay zeka dengesi ve senaryolar
DTÖ’ye göre, savaşın seyri küresel ekonominin yönünü belirleyecek temel faktör olmaya devam ediyor. Çatışmanın kısa süreli olması ve yapay zeka yatırımlarının sürmesi durumunda, mal ticareti büyümesi 2026’da %2,4’e yükselebilir.
Sonuç olarak rapor, küresel ekonominin jeopolitik gerilimler ile teknolojik dönüşümlerin kesiştiği hassas bir süreçten geçtiği, Orta Doğu’daki istikrarın uluslararası ticaret açısından belirleyici olmaya devam edeceği ifade edildi.
