ABD’den Asya’ya yönelik ham petrol sevkiyatı rekor seviyelere ulaşsa da bölge ülkeleri, Orta Doğu kaynaklı arz kaybı ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının yarattığı ekonomik şoku yönetmekte zorlanıyor.
Washington (SANA) – ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın yansımaları ve Hürmüz Boğazı‘nın kapatılmasıyla artan arz endişeleri karşısında Asya kıtası, ekonomik ve jeopolitik bir belirsizlikle karşı karşıya. ABD tankerlerinin bölgeye sevkiyatı hız kazanırken, hükümetler yaşanan sarsıntıyı kontrol altına almaya çalışıyor.
Resmi verilere dayandırılan bilgilere göre, Washington’un ham petrol ihracatının Mayıs ayında günlük 5,48 milyon varil ile tarihi zirvelerinden birini görmesi bekleniyor. Savaşın başladığı Şubat ayı sonunda günlük 4 milyon varil seviyesinde olan ihracatın, Nisan ayındaki 5,44 milyon varillik hacmini de geride bırakacağı öngörülüyor.
Tedarik zincirinde devasa boşluk
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’na bağımlı olan Asya, artık ABD sevkiyatlarında en büyük payı alıyor. Tahminler, Mayıs ayında Asya’ya gidecek ABD ihracatının günlük 3,29 milyon varile ulaşacağını gösteriyor. Bu rakam savaş öncesinin üç katına tekabül etse de bölgedeki devasa arz açığını kapatmak için yeterli görülmüyor.
Ocak ayında günlük 24,24 milyon varil olan Asya’ya yönelik deniz yolu sevkiyatları, Nisan ayında 14,8 milyon varile gerileyerek günlük yaklaşık 10 milyon varillik bir kayba uğradı.
ABD’li tüketici ve stratejik rezerv riskleri
ABD ihracatındaki artış üreticiler için kazanç sağlasa da bu durum Amerikalı tüketicileri uluslararası alıcılarla rekabet etmek zorunda bırakıyor ve bu da yerel fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor.
Ayrıca bu sevkiyatların önemli bir bölümü Stratejik Petrol Rezervi’nden yapılan çekimlere dayanıyor. Mart-Temmuz döneminde ödünç verme sistemiyle sağlanan 172 milyon varilin ileride iade edilecek olması, Temmuz ayından itibaren ABD ihracatının düşebileceği ve Hürmüz Boğazı kapalı kaldığı takdirde Asya pazarlarındaki baskının artacağı endişesini doğuruyor.
Krizi dizginleme çabaları ve diplomatik hareketlilik
Tedarik zincirindeki bozulmadan en fazla etkilenen taraf olan Asya ülkeleri, krizin etkilerini azaltmak için diplomatik girişimlerini artırdı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD ve İran arasında ateşkes çağrısında bulunarak Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasının bölge ve dünya için ortak çıkar olduğunu vurguladı.
Çin gümrük verilerine göre, Mart ayında İran ile ticaret ciddi oranda daraldı; ithalat yüzde 48, ihracat ise yüzde 90 düştü. Pekin’in Körfez ülkelerine ihracatı da yüzde 57 azaldı. Hindistan’da ise arz kesintileri kaynaklı enflasyonist baskıların daha geniş kapsamlı ve kalıcı bir hal almasından endişe ediliyor.
