ŞAM (SANA) _ Avrupalı otomobil şirketleri, seri üretim, kalite kontrol ve maliyet düşürme konularında uzun yıllara dayanan deneyime sahiptir. Bu beceriler modern savunma sanayisinde de talep gördüğünden, bazı şirketler fabrikalarını lojistik ve taktik araçların, füze savunma sistemleri bileşenlerinin, insansız hava araçlarının ve savunma sanayisine bağlı elektronik sistemlerin üretimine yeniden tahsis etme imkânlarını incelemeye başlamıştır.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne göre, küresel askerî harcamalar 2024 yılında 2,718 trilyon dolara ulaşmış, bu da bir önceki yıla göre yüzde 9,4 artış anlamına gelmiş olup, ABD ve Batılı müttefikleri ile Sovyetler Birliği ve müttefikleri arasındaki Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana en büyük artış olarak kaydedilmiştir.
Sadece Avrupa’da ise harcamalar NATO verilerine göre yüzde 17 artarak 693 milyar dolara ulaşmış, 2030 yılına kadar savunma kapasitesini güçlendirmek için yaklaşık 800 milyar euro toplanmasına yönelik planlar yapılmıştır.
Reuters ajansına göre, savunma şirketleri, askerî araçlar ile savunma sektöründe ihtiyaç duyulan elektronik ve mekanik bileşenlerin üretiminde yeniden kullanılmak üzere zor durumdaki otomobil fabrikalarını araştırmaya başlamıştır.
Dönüşüme Dair Öne Çıkan Örnekler
Financial Times gazetesine göre, Alman Volkswagen şirketi, Aşağı Saksonya eyaletindeki fabrikasını İsrail’in “Demir Kubbe” füze savunma sisteminin bileşenlerini üretmek üzere dönüştürmeyi değerlendirmektedir. Bu kapsamda roket taşıyıcı kamyonlar, fırlatma platformları ve enerji jeneratörleri üretilecek, ancak mühimmatın kendisi üretilmeyecektir.
Reuters’ın aktardığına göre, Fransız Renault şirketi de Fransız Savunma Bakanlığı ile iş birliği içinde insansız hava araçları üretimine başlamış olup, otomotiv sektöründeki temel yatırımlarını etkilemeden, bir yıldan kısa sürede aylık 600 adet üretim kapasitesine ulaşma imkânına sahiptir.
Ekonomik ve Siyasi Boyutlar
Bloomberg’in araştırma ve analiz birimi Bloomberg Intelligence’ın değerlendirmelerine göre, küresel savunma kapasitesinin genişlemesi, önümüzdeki beş yıl içinde büyük silah üreticisi şirketler için 500 milyar dolara kadar gelir oluşturabilir.
Bu gelişmeler, Avrupalı otomobil şirketlerinin Çin rekabeti ve elektrikli araçlara hızlı geçiş nedeniyle artan baskılarla karşı karşıya olduğu bir dönemde yaşanmakta olup, Bloomberg Intelligence’a göre savunma sanayisine yönelmek hem ekonomik hem de stratejik bir seçenek olarak öne çıkmaktadır.
Jeopolitik Etkiler
Analizler, otomobil fabrikalarının savunma bileşenleri üretimine açılmasının, büyük şirketlerin uluslararası arenada özellikle çatışma bölgelerinde stratejik bir aktör olarak rolünü yansıttığını göstermektedir.
Bu adımlar, şirketlerin tamamen silah üretimine geçmeden belirli ülkelerin savunma kapasitelerini güçlendirebilir; bu da ekonomik çıkarların siyaset ve ulusal güvenlikle kesiştiğini ortaya koymaktadır.
Tarihsel Kökler
Britannica Ansiklopedisi’ne göre bu olgu yeni değildir. Tarih, Avrupa ve Amerikan otomobil şirketlerinin Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında fabrikalarını askerî araçlar ve savaş teçhizatı üretimine dönüştürerek orduları desteklediğini göstermektedir. Bugün yaşananlar, hızla değişen ekonomik ve jeopolitik koşullar dikkate alınarak bu tarihsel geleneğin bir devamı niteliğindedir.
N.W.A / R.Y
