ŞAM (SANA) – Suriye’nin kuzeydoğusundan devlet rafinerilerine ham petrol akışının yeniden başlaması, sadece teknik bir adım olmanın ötesinde önemli bir dönüm noktasına işaret ediyor. Bu gelişme, on yılı aşkın süredir devlet otoritesinin dışında kalan petrol ve gaz altyapısı üzerindeki hükümetin kontrolünü yeniden tesis etme sürecinde stratejik bir aşama olarak görülüyor.
25 Ocak’da Suriye Petrol Şirketi, Deyrizor vilayetindeki El-Ömer ve El-Tenek sahalarından gelen ilk resmi ham petrol sevkiyatının Baniyas Rafinerisi‘ne ulaştığını duyurdu. 20 tankerden oluşan konvoy, Suriye hükümet güçlerinin bölgedeki kontrolü sağlamasından sonra yapılan ilk devlet yönetimindeki petrol transferini temsil ediyor.
Şirket yetkilileri, teknik ekiplerin El-Ömer, El-Taym, El-Sevra ve Cibse gibi birçok sahada çıkarma, yükleme ve nakliye operasyonlarını denetlediğini belirtti. Bu operasyonlar, Suriye’nin ulusal enerji sistemine enerji varlıklarının yeniden entegre edilmesi hedefi doğrultusunda yürütülüyor.
Üretim Öngörüleri ve Yerel Talep
Suriye Petrol Şirketi‘nin tahminlerine göre, rehabilitasyon çalışmalarının planlandığı şekilde ilerlemesi durumunda, geri alınan sahalardan elde edilen üretimin dört ay içinde günlük yaklaşık 100 bin varile ulaşması bekleniyor.
Bu üretim seviyesi, Suriye’nin savaş öncesi yerel tüketim ihtiyacı göz önüne alındığında oldukça önemli. 2011 yılına kadar, günlük yerel talep 150 bin ila 200 bin varil arasında değişirken, hedeflenen üretim seviyesiyle bu ihtiyacın önemli bir kısmı karşılanabilir. Eğer bu seviyeye ulaşılırsa, yerel talep büyük ölçüde karşılanacak ve döviz sıkıntısı çeken ülkenin, devlet bütçesi üzerinde büyük bir yük oluşturan yakıt ithalatına olan bağımlılığı azalacaktır.
Suriye, 2011’den önce büyük ölçüde kuzeydoğudaki petrol sahalarından günde yaklaşık 385.000 varil üretim yapıyordu. Ancak savaşın etkisiyle üretim, günlük 30.000-40.000 varile kadar düştü ve ülke, petrol ürünleri için dışa bağımlı hale geldi. Yeniden üretim kapasitesinin artırılması, ülkenin enerji güvenliğini sağlamada kritik bir rol oynayacak.
Gaz Arzı ve Elektrik Sektörü
Gaz altyapısının yeniden faaliyete geçirilmesi, Suriye’nin elektrik sektöründe hızlı bir iyileşme sağlayabilir. Suriye Petrol Şirketi, Haseke ilindeki Cibse sahalarından Humus yakınlarındaki Furklus gaz işleme tesisine, Koniko ve Markada istasyonları aracılığıyla günde yaklaşık 1,2 milyon metreküp doğal gaz sevkiyatına başladığını duyurdu.
Hükümetin 2025 yılına ilişkin verilerine göre, ülke genelinde kesintisiz elektrik tedariki sağlanabilmesi için günlük yaklaşık 23 milyon metreküp gaz ve 5 bin ton yakıt gerekmektedir. Yeni gaz tedarikinin elektrik üretimini artırması hedefleniyor. Özellikle Deyrizor’daki Koniko gaz tesisinin kademeli olarak yeniden faaliyete geçmesi, arz ve talep arasındaki açığın kapanmasında kritik bir rol oynayacak.
Gaz altyapısına ek olarak, hükümetin SDG’den geri aldığı Fırat Barajı da Suriye’nin su ve enerji sisteminin önemli bir parçası. Barajdaki hidroelektrik santrali, her biri 110 megawatt güç üretebilen sekiz jeneratör ünitesine sahip ve bölgenin büyük bir kısmına elektrik sağlamakta. Bu baraj, hükümetin ülke genelindeki elektrik tedarikini sürdürme kapasitesini önemli ölçüde güçlendirecektir.
Üretimin Ötesinde Stratejik Önem
Son zamanlarda devlet kontrolüne geri alınan petrol ve doğalgaz sahaları, sadece üretim kapasitesini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda hükümetin bu sahalar üzerindeki egemenliğini yeniden tesis etmesi ve ulusal ulaşım ile dağıtım ağlarını etkin bir şekilde yönetmesi açısından da büyük stratejik öneme sahip.
Suriye’nin en büyük petrol sahası olan El-Ömer’in yeniden faaliyete geçmesi, petrol üretimini yeniden canlandırma adına önemli bir adım teşkil ediyor. Savaş öncesi dönemde bu saha günde yaklaşık 80.000 varil üretim yapıyordu. Ancak yıllarca süren tükenme ve düzensiz çıkarım nedeniyle şu anki üretimin günde yaklaşık 20.000 varil civarında olduğu tahmin ediliyor. Bu yeniden canlandırma çabası, üretimin artmasını sağlayarak ülkenin enerji güvenliğini ve devletin ekonomik gücünü yeniden şekillendirebilir.
Ekonomik ve Finansal Sonuçlar
Petrol ve gazın yeniden devlet kontrolüne alınması, gelirlerin doğrudan kamu hazinesine aktarılmasını sağlayarak, kayıt dışı ekonomi ve kaçakçılık şebekelerinin önüne geçilmesine olanak tanıyacaktır. Bu durum, hükümetin harcamalarını finanse etmesine ve döviz rezervleri üzerindeki baskıyı azaltmasına yardımcı olabilir.
Savaş öncesinde, enerji sektörü Suriye’nin GSYİH’sinin yaklaşık %20’sini ve devlet gelirlerinin %50’sinden fazlasını oluşturuyordu. Ancak 2011’den bu yana, bu gelirlerin büyük bir kısmı kaybedildi. Tam bir iyileşme için, büyük hasar gören altyapının onarılması ve enerji üretiminin artırılması kritik bir rol oynayacak. Uluslararası tahminler, savaş yıllarında sektörün uğradığı kayıpları 115 milyar dolardan fazla olarak hesaplamaktadır.
Suriye hükümetinin Cezire bölgesindeki enerji kaynakları üzerindeki kontrolünü yeniden sağlaması, yalnızca egemenliğin yeniden tesis edilmesi açısından değil, aynı zamanda enerji açığının kapatılması, elektrik arzının iyileştirilmesi ve ekonomik iyileşmenin desteklenmesi açısından da son derece önemli bir adımdır. Bu stratejik hamle, ülkenin ekonomik toparlanma sürecini hızlandırabilir.
Abdul.A/ T.K
