ŞAM (SANA) – Suriye’nin başkenti Şam’ın tarihî dokusu içinde yer alan Terziler Pazarı, yüzyıllardır süregelen zanaatkârlık mirasını günümüzün ticari dönüşümleriyle buluştururken, kumaş üretimi ve geleneksel terziliğin merkezi olma özelliğini korumaya devam ediyor.
Hazır giyim sektörünün yaygınlaşmasına rağmen pazar, geleneksel kimliğini muhafaza ederek hem üretim hem de ticaret açısından Şam’ın kültürel ve ekonomik yaşamında özgün bir konumda bulunuyor.
Ekonomik dönüşümlere rağmen ticari canlılık
Pazarda elli yılı aşkın süredir dikiş malzemeleri satan esnaf Sadık El-Tayr, SANA’ya yaptığı açıklamada, terzilik mesleğinin özünün değişmediğini, ancak kullanılan yöntem ve araçların zamanla geliştiğini söyledi. El-Tayr, el iğneleri, bobinler ve makaralardan hazır giyim ürünlerine uzanan bu dönüşümün onlarca yıl içinde kademeli olarak gerçekleştiğini ifade etti.
Pazarın farklı illerden müşterileri çekmeye devam ettiğini vurgulayan El-Tayr, kentleşme ve ekonomik değişimlere rağmen Terziler Pazarı’nın ticari önemini koruduğunu belirtti. El-Tayr ayrıca, mesleğin sürdürülebilirliği için zanaatkârların desteklenmesinin, bilgi ve becerilerin genç kuşaklara aktarılmasının ve geleneksel pazarların korunmasının büyük önem taşıdığını dile getirdi.
Nesilden nesile aktarılan meslekler
Geleneksel kumaş satıcısı Muhammed Kemal El-Nukta, ailesinin yaklaşık bir asırdır bu mesleği sürdürdüğünü belirterek, pazarın geçmişte erkek terziliği ve keçe satışında önemli bir merkez olduğunu söyledi. El-Nukta, yeni kuşakların katılımıyla meslek çeşitliliğinin arttığını ve bunun pazarın bugün gördüğü ilgiyi de yansıttığını kaydetti.
Zanaatkârlar için vazgeçilmez bir durak
Filistin geleneksel el sanatları alanında çalışan zanaatkâr Wafaa Advan, otuz yılı aşkın süredir nakış ve dikiş malzemeleri temin etmek için pazarı düzenli olarak ziyaret ettiğini belirtti. Advan, ürün çeşitliliği ve kalitesinin yanı sıra modern pazarlarda bulunmayan geleneksel atmosferin Terziler Pazarı’nı mesleği açısından vazgeçilmez kıldığını söyledi.
Kumaş tüccarı Yusuf El-Halebi ise hazır giyimin yaygınlaşmasıyla el nakışına olan talebin azaldığını, buna karşın el yapımı ürünlerin Irak, Libya ve Körfez ülkelerinde hâlen rağbet gördüğünü ifade etti. El-Halebi, pazarda ihtiyaç duyduğu iplik ve hammaddelerin çeşitliliğinin kendisini düzenli ziyaretlere teşvik ettiğini vurguladı.
Şam’ın en eski pazarlarından biri
Miras araştırmacısı Mazen Suttut, Terziler Pazarı’nın Şam’ın en eski pazarları arasında yer aldığını ve kökenlerinin Memlükler dönemine kadar uzandığını belirtti. Suttut’a göre pazar, o dönemde “Suk El-Havassin” adıyla biliniyordu.
Osmanlı döneminde kumaş ticaretinin gelişmesiyle birlikte çok sayıda terzinin burada faaliyet göstermeye başladığını aktaran Suttut, bu süreçte pazarın adının “Suk El-Hayyatin” olarak değiştiğini söyledi. Bölgenin tarihsel olarak brokar, aghabani ve İngiliz keçe kumaşlarıyla tanındığını da ekledi.
Günümüzde pazarda ipek ve yün iplikler, kadınlara yönelik dikiş malzemeleri, çantalar ve geleneksel hazır giysiler satan dükkânlar yer alıyor. Bazı geleneksel el sanatları azalmış olsa da varlığını sürdürmeye devam ediyor.
Suttut, pazarın zaman içinde çeşitli kentsel ve ticari dönüşümler geçirdiğini, özellikle Midhat Paşa Çarşısı’nın çatısına eklenen piramit biçimli demir yapının bu dönüşümlerin en belirgin örneklerinden biri olduğunu ifade etti. Bu düzenlemelerin pazarın korunmasına ve çevresinin iyileştirilmesine katkı sağladığını, yeni meslekler ortaya çıkmasına rağmen alanın genel miras karakterinin korunduğunu vurguladı.
Tarihî çevresiyle bütünleşen bir pazar
Terziler Pazarı, Midhat Paşa Çarşısı ile İpek Pazarı arasında, El-Harika Mahallesi’nin doğusunda yer alıyor. Büyük Nuriye Medresesi ve Sultan Nureddin Zengi’nin türbesi gibi önemli tarihî yapıları barındırması, pazara ek tarihî ve mimari değer kazandırıyor.
Bugün Terziler Pazarı, Şam’ın ticari ve zanaatkâr gelişiminin canlı bir yansıması olarak öne çıkıyor. Terzilerin uzmanlığı ve faaliyetlerini çeşitlendirme becerisi, modern çağın taleplerine uyum sağlarken pazarın geleneksel karakterini ve kültürel miras kimliğini korumasına olanak tanıyor.
R.H /Y.H
