Suriye’de yaşanan siyasi dönüşümün ardından sınır güvenliği, bölgesel güvenlik denkleminin yeniden şekillendirilmesinde ve devrilen rejimin arkasında bıraktığı organize kaçakçılık ile sınır ötesi suç ağları mirasına son verilmesinde ana başlıklardan biri olarak öne çıktı.
Şam (SANA) – Suriye’deki değişimin etkisi yalnızca ülke içiyle sınırlı kalmayıp komşu ülkelere da yansıdı. Nitekim ülkenin istikrarı, bölgesel çevrenin istikrarında temel bir unsur sayılırken, devletin sınır denetimin7deki rolünü yeniden kazanması ve güvenliği pekiştirmesi doğrudan komşu ülkelerin güvenliğine yansıyor.
Bu durum, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara tarafından da doğrulandı; kendisi geçen pazar günü Al Jazeera kanalında yayımlanan “El-Mukabele” programındaki özel röportajında, devrilen rejimin ortadan kaldırılmasının sadece Suriye için değil, tüm bölgenin istikrarı için bir zorunluluk olduğunu vurgulamıştı.
Devrik rejim döneminde sınır hatları
Suriye sınırları devrilen rejim döneminde; denetim yetersizliği, kaosun yayılması ve güvenlik birimlerinin desteğinden yararlanan organize uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ağlarının cirit attığı bir koridora dönüşmüş, bu durum Suriye ve komşu ülkelerin güvenliği üzerine gölge düşürmüştü.
Bu bağlamda Ürdün Narkotik Suçlarla Mücadele Dairesi Eski Direktörü Tümgeneral Tayel El-Mecali, SANA’ya yaptığı özel açıklamada, Ürdün’ün devrilen rejim döneminde kaçakçılık faaliyetleriyle bağlantılı uygulamalardan muzdarip olduğunu belirtti. El-Mecali, eldeki kanıtların yalnızca ordulara satılan askeri silahların yanı sıra uyuşturucu kaçakçılığında insansız hava araçlarının (İHA) da kullanıldığını gösterdiğini ifade etti.
El-Mecali, kaçakçılık vakalarında yakalanan bazı tutukluların, kaçakçılık operasyonlarının devrilen rejimin ordusuna bağlı 4. Tümen’in koruması altında yürütüldüğünü ve bu sevkiyatların Ürdün sınırına ulaşmasının onlar tarafından kolaylaştırıldığını itiraf ettiklerini açıkladı.
Buna karşılık El-Mecali, Suriye devletinin 8 Aralık 2024’teki kurtuluşun ardından aldığı önlemleri takdir ederek, yönetimin sınır güvenliğine verdiği öneme ve iki ülkenin güvenlik birimleri arasında süregelen, sınır güvenliği dosyasında başarılar elde edilmesini sağlayan görüşmelere dikkati çekti.
El-Mecali, Ürdün ve Suriye‘nin, “Ürdün’ün güvenliği Suriye’nin güvenliğidir” ortak anlayışından ve organize suç ile uyuşturucu kaçakçılığı ağlarıyla mücadelede tek yolun ortak işbirliği olduğu inancından hareketle güvenlik bilgilerini paylaştıklarını belirtti.
Sınır güvenliğinde “önleyici” doktrin
Sınır yönetimi dosyasındaki dönüşüm, Suriye’nin güvenlik yaklaşımındaki değişimin en belirgin tezahürlerinden birini temsil ediyor. Artık hedef, tehdit oluştuktan sonra sınırı korumakla sınırlı kalmayıp; tehlikeleri Suriye içine veya komşu ülkelere ulaşmadan önce öngörme, izleme ve etkisiz hale getirmeye dayalı “önleyici güvenlik” anlayışına dayanıyor.
Bu çerçevede Savunma Bakanlığı, 5 Mart tarihinde SANA’ya yaptığı açıklamada, Suriye Arap Ordusu birliklerinin Lübnan ve Irak sınırında konuşlandırılmasının sınırları denetlemeyi ve güvenliği artırmayı hedefleyen egemenlik adımları kapsamında olduğunu belirtti. Açıklamada, keşif taburlarıyla desteklenen Sınır Muhafaza birliklerinin sınır hattını gözlemlediği, geçit ve güzergahlardaki hareketliliği kontrol altında tuttuğu ve güvenlik tehdidi oluşturabilecek şüpheli faaliyetleri büyümeden önce tespit ettiği kaydedildi.
Bu yaklaşım, izleme, koordinasyon ve bilgi paylaşımı kapasitesini güçlendirerek güvenlik çalışmalarını sonuçlarla uğraşma aşamasından tehlike kaynaklarını ortadan kaldırma aşamasına taşıyor.
Suriye-Irak sınırında silah sevkiyatı engellendi
Geçen 16 Temmuz’da Suriye-Irak sınırı üzerinden gerçekleştirilmek istenen nitelikli bir silah sevkiyatının engellenmesi operasyonu, sınır yönetimindeki dönüşümün somut bir örneğini teşkil ediyor.
Savunma Bakanlığı o dönemde yaptığı açıklamada, ilk incelemelerin sevkiyatın Hizbullah milisleri lehine Suriye toprakları üzerinden Lübnan’a geçirilmek üzere hazırlandığını ortaya koyduğunu vurgulayarak; sınırların korunması ve ulusal egemenliğin muhafazasının bir öncelik olduğunu, Suriye topraklarının silah kaçakçılığı geçidi veya Suriye ile komşu ülkelerin güvenliğini tehdit eden herhangi bir faaliyet için kullanılmasına izin verilmeyeceğini altını çizerek belirtti.
Bu operasyonun önemi, yetkili birimlerin kaçakçılık güzergahlarını çökertme ve Suriye topraklarının bölgesel tehditlerin taşındığı bir koridora dönüşmesini engelleme kapasitesini yansıtmasından geliyor.
Komşu ülkelerle güvenlik diplomasisi
Sınır kontrolünün güçlendirilmesine, komşu ülkelerle güvenlik işbirliğinin genişletilmesi eşlik etti. Suriye ve Lübnan orduları geçen haziran ayında, iki ülke arasındaki sınır güvenliğini üst seviyeye çıkarmak amacıyla sınır denetimi ve kaçakçılıkla mücadele alanındaki koordinasyonu artırma konularını görüştü.
Ayrıca Suriye Savunma Bakanlığından bir heyet, geçen ay Bağdat’ta Irak Sınır Birlikleri Komutanlığı ile sınır denetim tedbirlerinin artırılmasını, kaçakçılıkla mücadeleyi ve iki taraf arasındaki koordinasyon seviyesinin yükseltilmesini ele aldı.
Aynı paralelde, Suriye-Ürdün ilişkileri yeni dönemde güvenlik alanında dikkat çekici bir gelişme kaydetti; bu durum iki ülke arasındaki daha geniş çaplı bir işbirliği sürecinin parçası olarak öne çıktı.
Ürdün Senato Başkanı Faysal El-Fayez daha önce yaptığı açıklamada, Suriye ve Ürdün’ü güvenlik ve ekonomi alanlarındaki ortak çıkarlara dayalı stratejik bir ortaklığın bağladığını doğruladı.
Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen El-Safadi de daha önce yaptığı açıklamada, iki ülkenin çıkarının ortak ve güvenliklerinin birbiriyle bağlantılı olduğunu belirterek, başta uyuşturucu ve silah kaçakçılığı olmak üzere ortak tehditlerle mücadelede geniş çaplı bir güvenlik koordinasyonunun mevcudiyetine işaret etmişti.
Aynı bağlamda Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Esad El-Şeybani, Ürdün’e gerçekleştirdiği daha önceki bir ziyaret sırasında Suriye’deki yeni durumun silah ve uyuşturucu kaçakçılığıyla bağlantılı tehditleri sona erdirdiğini ve Şam’ın sınırları denetlemek adına komşu ülkelerle yoğun işbirliğine hazır olduğunu vurgulamıştı.
“Suriye, bölgesel istikrarın temel aktörü”
Suriye’deki dönüşümün önemi sadece sınırların yeniden denetlenmesi ve sınır ötesi tehditlerle mücadeleyle sınırlı kalmayıp, Suriye’nin yeni rolüne yönelik bölgesel ve uluslararası güvenin yeniden kazanılmasına kadar uzanıyor.
Bu bağlamda Eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Barbara Leaf, geçen ay SANA’ya verdiği özel demeçte, Suriye’nin uluslararası ortakların ve komşu ülkelerin güvenini kazanmayı başarıyla gerçekleştirdiğini belirterek, ülkenin istikrarının Orta Doğu bölgesinin istikrarı için temel bir unsur olduğunu ifade etti.
Peş peşe yaşanan güvenlik gelişmeleri, Suriye’deki dönüşümün ülkenin bölgesel çevresindeki rolünü yeniden tanımladığını gösteriyor. Devletin sınırları üzerindeki hakimiyetini pekiştirmesi, kaçakçılık ağlarının üzerine gitmesi ve komşu ülkelerle işbirliğini genişletmesiyle Suriye; sınırlarının kaos kapısı olduğu bir dönemden, istikrarın korunmasında ortak olduğu bir döneme geçiyor.
V.K / İ.K
