ŞAM (SANA) – Suriye’de 8 Ocak 2024’te devrilen rejimin kalıntılarının, geçtiğimiz yıl 6-10 Mart tarihlerinde sahil şeridinde gerçekleştirdiği “Sahil Olayları” olarak bilinen istikrarı bozma girişiminin üzerinden bir yıl geçti.
8 Aralık 2024’te devrik rejimin yıkılmasının ardından, devrik rejim kalıntıları tarafından gerçekleştirilen ve ülkenin istikrarını bozmayı hedefleyen en tehlikeli girişimlerden biri olan 6-10 Mart 2025 Sahil Olayları’nın birinci yıl dönümü anılıyor.
Söz konusu günlerde, devrik rejimin güvenlik ve askeri mekanizmalarıyla bağlantılı subay ve unsurlardan oluşan silahlı gruplar; Suriye Arap Ordusu’nu, güvenlik güçlerini ve sivil tesisleri hedef alan koordineli bir saldırı gerçekleştirdi. Kaos yaratarak ayrılıkçı yapılar kurmayı amaçlayan bu plan; Suriye devletinin hızlı ve kararlı müdahalesi ile bölge halkının sağduyusu sayesinde birkaç gün içinde etkisiz hale getirildi.
Olayların arka planı ve kışkırtma girişimleri
Suriye’nin özgürleşmesinin ardından, devrik rejime bağlı bazı silahlı gruplar özellikle sahil bölgesindeki geçiş süreci zorluklarından ve sosyal yapının karmaşıklığından faydalanarak gizlice faaliyetlerini sürdürdü. Mart 2025 öncesindeki aylarda, ilgili birimler bu hücrelerin kırsal ve dağlık bölgelerde yeniden yapılandığını tespit etti.
5 Mart 2025’te, devrik rejim yanlısı hesaplarca sosyal medya üzerinden açık bir kışkırtma kampanyası başlatıldı. Sahil bölgesindeki hareketlilik çağrılarına, halkı paniğe sevk etmek ve güvenlik kurumlarını meşgul etmek amacıyla uydurulan sahte kaçırılma haberleri ve dezenformasyon faaliyetleri eşlik etti.
Silahlı saldırıların başlaması ve terör taktikleri
6 Mart 2025 akşamı silahlı gruplar; ordu kontrol noktalarına, güvenlik devriyelerine ve merkezlerine eş zamanlı saldırılar düzenledi. Ceble’nin doğusunda kurulan hain bir pusuyla başlayan olaylarda, saldırganlar M1 (Humus-Lazkiye) ve M4 (Halep-Lazkiye) uluslararası karayollarını kapatarak ağır makineli tüfekler ve roketlerle pusular kurdu. Bu saldırılarda onlarca asker ve güvenlik görevlisi şehit olurken, yollara döşenen patlayıcılar sivillerin de zarar görmesine yol açtı.
Aynı akşam olaylar Lazkiye ve Tartus kırsalındaki askeri kışlalara yayıldı. Silahlı gruplar askeri birlikleri kuşatarak lojistik desteği kesmeye çalışırken, birlikler kuşatmayı yarmak için şiddetli çatışmalara girdi. Soruşturmalara göre gruplar; güvenlik güçlerini sahte ihbarlarla tuzağa çekme, yollara patlayıcı yerleştirme ve sivil yerleşim yerlerinde rastgele ateş açarak korku yayma gibi yöntemlere başvurdu.
Ordu müdahalesi ve kontrolün sağlanması
Saldırıların ardından Suriye komuta kademesi acil önlemler alarak ordu ve güvenlik birimlerini bölgeye sevk etti. 8 ve 9 Mart tarihlerinde düzenlenen operasyonlarla silahlı hücreler çökertildi, çok sayıda militan yakalandı ve büyük miktarda mühimmat ele geçirildi. 10 Mart itibarıyla yollar trafiğe açıldı ve asayiş kademeli olarak yeniden sağlandı.
Münferit ihlaller ve Ulusal Soruşturma Komisyonu
Operasyonlar sırasında, onlarca güvenlik görevlisinin şehit edilmesi ve cenazelerine yapılan saygısızlıklar nedeniyle oluşan halk öfkesi sonucu bazı münferit hak ihlalleri yaşandı. Suriye İçişleri Bakanlığı bu ihlalleri kabul ederek sorumluların cezalandırılacağını duyurdu.
Devletin hukuk devleti ilkesine bağlılığı çerçevesinde, 9 Mart 2025’te Yargıç Yaser El-Ferhan başkanlığında bağımsız bir Ulusal Soruşturma Komisyonu kuruldu. Komisyonun 22 Temmuz 2025’te sunduğu rapora göre:
- Can Kaybı: Çatışmalarda 238 asker ve güvenlik görevlisi şehit oldu. 1.426 sivil hayatını kaybetti.
- Adli Süreç: Olaylarla ilgili 563 şüpheli yargıya sevk edildi.
- Uluslararası Rapor: Paulo Pinheiro başkanlığındaki BM Uluslararası Komisyonu da Suriye hükümetinin şeffaflığını takdir ederek, suçların devlet politikası olmadığını ve devrik rejim unsurlarınca işlendiğini teyit etti.
Açık mahkemeler ve dezenformasyonla mücadele
Soruşturmaların ardından 18 Kasım 2025’te Halep Adalet Sarayı’nda halka ve basına açık yargılamalar başladı. İlk etapta 14 sanık hakim karşısına çıkarıldı. Bu süreçte Suriye Enformasyon Bakanlığı, devrik rejim kaynaklı kurgu videolarla yürütülen algı operasyonlarını yalanlayarak uluslararası toplumu bilgilendirdi. Olaylar; Avrupa Birliği, ABD, Türkiye, Ürdün ve Körfez ülkeleri tarafından da kınandı.
Olayların birinci yılında mevcut durum
Yaşananların üzerinden geçen bir yılın ardından tablo bugün daha nettir. Devrik rejim kalıntıları, sahil bölgesinin stratejik konumunu kullanarak ülkeyi yeniden kaosa sürüklemeyi denemiş; ancak Suriye Arap ordunun hızlı müdahalesi, halkın sağduyusu ve şeffaf yargılamalar bu planı başarısızlığa uğratmıştır. Suriye devleti, Sahil Olayları olarak anılan bu tehlikeli provokasyonu bertaraf ederek kurumlarının ve toplumun barışı koruma gücünü bir kez daha teyit etmiştir.
