Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu’nun Suriye’ye yönelik “uyumsuzluk” dosyasını kapatması uluslararası alanda memnuniyetle karşılanırken, ABD, bu adımı Suriye’nin nükleer taahhütlerini yerine getirmede örnek bir model oluşturduğu şeklinde değerlendirdi.
Viyana (SANA) – ABD’nin Uluslararası Kuruluşlardaki Daimi Temsilciliği, IAEA Yönetim Kurulu’nun Suriye’nin “uyumsuzluk” dosyasını kapatma ve ülkeyi bu statüden çıkarma kararını memnuniyetle karşıladı; açıklamada, Suriye hükümetinin nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusundaki uluslararası taahhütlerini yerine getirmede örnek bir model oluşturduğu vurgulandı.
“Tarihi bir gün”
ABD’nin Viyana’daki BM ve Uluslararası Kuruluşlar Nezdindeki Daimi Temsilcisi Preston Wells Griffith, yaptığı açıklamada, bu gelişmeyi Suriye ve IAEA için “tarihi bir gün” olarak nitelendirdi. devrik Esad rejiminin ülkenin gizli nükleer programını (Deyrizor’daki beyan edilmeyen nükleer reaktör dahil) gizlemesi nedeniyle 15 yıl önce “uyumsuzluk” kararı alındığını hatırlatan Griffith, devrik rejimin yıll boyunca bu durumu örtbas etmek için yalan söylediğini ve bazı yönetim kurulu üyelerinden de destek gördüğünü ifade etti.
Suriye yeni bir şeffaflık dönemi başlattı
Griffith, Suriye hükümetinin işbirliği, şeffaflık ve uyum temelinde yeni bir dönem başlattığını belirterek, Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara’nın liderliğini ve ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin yeni Suriye hükümetine yönelik politikasını övdü. Bu yaklaşımın Yönetim Kurulu’nun kararına zemin hazırladığını kaydetti.
Suriye ile Ajans arasındaki işbirliğine dikkat çeken Griffith, Şam hükümetinin temmuz ayında daha önce bildirilmeyen nükleer malzemeler içeren bir konumu IAEA’ya açıkladığını; ajansın burada denetime tabi yaklaşık 73 ton doğal uranyum metalini doğruladığını belirtti. Gerekli nükleer malzeme muhasebe raporlarının ve tasarım bilgi anketinin sunulduğunu aktaran Griffith, doğal uranyum yakıt çubuklarının, devrik rejimin Deyrizor’da gizli bir reaktör kurmaya çalıştığının kesin kanıtı olduğunu vurguladı.
IAEA heyetinden deyrizor ziyareti
IAEA Genel Müdürü ve üst düzey müfettişlerden oluşan bir heyetin ağustos ayında Deyrizor’u ziyaret ettiğini belirten Griffith, Suriye Atom Enerjisi Kurumu’nun ajansla koordine ederek yürüttüğü kazı çalışmalarının yerinde incelendiğini bildirdi. Müfettişlerin nükleer reaktör özellikleriyle uyumlu soğutma altyapısını tespit ettiğini ve Suriye’nin tesise ait tasarım bilgi anketini “hizmet dışı reaktör” olarak sunduğunu kaydetti.
ABD’nin, ajansın Suriye’nin sağladığı bilgi ve erişim imkanları sayesinde geçmişteki tüm güvenlik denetimi meselelerini çözüme kavuşturduğu yönündeki değerlendirmesini memnuniyetle karşıladığını belirten Griffith, Suriye’nin geçmişteki uyumsuzluk sorununu tam ve doğru raporlar sunarak somut adımlarla ele aldığını ifade etti.
İşbirliği ve Gelecek Adımlar
Suriye ile IAEA arasındaki sürecin henüz tamamlanmadığını, bilgi ve numune değerlendirmelerinin sürdüğünü belirten Griffith, devrik rejimin gizlilik politikası nedeniyle bazı soruların yanıtsız kaldığını ifade etti. Suriye’ye ajansla işbirliğini sürdürme ve ek protokolü en kısa sürede uygulama çağrısında bulundu.
Suriye hükümetinin hızlı hareket ederek uluslararası nükleer taahhütleri benimseme yönünde attığı adımların şeffaflık ve hesap verebilirlik standartlarında bir örnek teşkil ettiğini vurgulayan Griffith, Trump yönetiminin yaptırımları kaldırmak dahil attığı adımların iki ülke ilişkilerinde yeni bir sayfa açtığını kaydetti.
IAEA Yönetim Kurulu, 9 Eylül’de oy birliğiyle aldığı kararla Suriye’ye yönelik “uyumsuzluk” maddesini gündeminden düşürdü. Böylece tüm teknik ve hukuki gereklilikler tamamlanarak ülkenin barışçıl nükleer programında tarihi bir dönüm noktasına geçildi.
R.H / İ.K/A,B
