Yaklaşık bir buçuk yıl süren müzakerelerin ardından varılan mutabakatla Rusya’nın Suriye’deki varlığının yeniden düzenlenmesi ve sivil nitelikli tesislerin Suriye yönetimine devredilmesi süreci başladı.
ŞAM (SANA) – Suriye ile Rusya arasında, Rusya’nın Suriye kıyılarındaki varlığının yeniden düzenlenmesine ilişkin varılan mutabakat, iki ülke ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını araladı. Yaklaşık bir buçuk yıl süren müzakerelerin ardından varılan mutabakat kapsamında, Rusya’nın Suriye’deki varlığının yeniden düzenlenmesi ve sivil nitelikteki bazı tesislerin Suriye yönetimine devredilmesi süreci başladı.
9 Ağustos’ta açıklanan mutabakat uyarınca, Suriye devletinin özellikle Lazkiye’deki Hmeymim Havalimanı ile Tartus Limanı’ndaki 4. ticari rıhtım başta olmak üzere sivil nitelikteki tesislerin yönetimini üstlenmesi öngörülüyor. Böylece söz konusu tesislerin aşamalı olarak sivil yönetim sistemine dahil edilmesi hedefleniyor.
Mutabakat, Suriye’nin yeni döneminin gerekleri doğrultusunda iki ülke arasındaki ilişkilerin yeniden şekillendirilmesine, Suriye’nin egemenliğine ve ulusal çıkarlarına saygının güçlendirilmesine odaklanıyor.
Bu adım, Suriye’nin devrik rejimden kurtuluşunun ardından başlayan siyasi temas ve müzakerelerin bir sonucu olarak ortaya çıktı. Söz konusu süreç, ulusal egemenlik ve ortak çıkarlar temelinde, çeşitli ülkelerle ilişkilerin niteliğinin yeniden tanımlanması yönündeki yaklaşım çerçevesinde yürütüldü. Rusya ile ilişkiler de bu kapsamda ele alındı.
İlişkilerin yeniden inşasında kademeli süreç
Suriye-Rusya ilişkilerindeki yeni sürecin ilk işaretleri, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara’nın 29 Ocak 2025’te Rusya Devlet Başkanı’nın Orta Doğu Özel Temsilcisi Mihail Bogdanov başkanlığındaki Rus heyetini kabul etmesiyle ortaya çıktı.
El-Şara, görüşmede Rusya ile ilişkilerin yeniden kurulmasının geçmişteki hataların giderilmesi, Suriye halkının iradesine saygı gösterilmesi ve Suriye’nin çıkarlarına hizmet edilmesi temelinde ilerlemesi gerektiğini vurguladı.
Rus tarafı ise Suriye’de yaşanan olumlu gelişmelere desteğini teyit etti. Görüşmelerde ayrıca tazminat, yeniden imar ve toparlanma gibi somut adımlar aracılığıyla Rusya’nın Suriye halkıyla güveni yeniden tesis etmedeki rolü ele alındı.
Cumhurbaşkanı El-Şara, 12 Şubat 2025’te Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den telefon aldı. Putin, görüşmede Rusya’nın Suriye’nin birliğine, egemenliğine ve istikrarına desteğini teyit ederken, Moskova’nın devrik rejim döneminde imzalanan anlaşmaları yeniden gözden geçirmeye hazır olduğunu ifade etti.
Suriye Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Esad Hasan El-Şeybani’nin 31 Temmuz 2025’te Moskova’ya gerçekleştirdiği ziyaret ise sürecin önemli dönüm noktalarından biri oldu. El-Şeybani’nin Devlet Başkanı Putin ile gerçekleştirdiği görüşmede, Suriye’nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı temelinde iki ülke arasında siyasi ve askeri alanda yeni bir anlayışın oluştuğu teyit edildi.
Putin, Rusya’nın her türlü İsrail müdahalesini ve Suriye’yi bölmeye yönelik girişimleri kesin olarak reddettiğini vurgularken, Moskova’nın Suriye’nin yeniden imarı ve istikrarın sağlanması süreçlerine destek verme taahhüdünü yineledi.
Aynı tutum, El-Şeybani’nin Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile görüşmesinde de dile getirildi. Lavrov, ülkesinin Suriye’nin birliğinin, egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunmasına desteğini yineleyerek, Moskova’nın ekonomik toparlanma ve yeniden imar çabalarına mümkün olan desteği sunmaya hazır olduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanı El-Şara, 9 Eylül 2025’te Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak başkanlığındaki üst düzey Rus heyetini kabul etti. Görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkilerin ve çeşitli alanlardaki işbirliğinin geliştirilmesi yolları ele alındı.
El-Şeybani, Rus heyetiyle görüşmesinde Suriye-Rusya ilişkilerinin dostluk ve işbirliği açısından çeşitli aşamalardan geçtiğini, ancak bazı dönemlerde ilişkilerde denge eksikliği yaşandığını belirtti.
Suriye’nin kurtuluşunun, karşılıklı saygıya dayalı yeni bir sayfa açma fırsatı sunduğunu vurgulayan El-Şeybani, Suriye topraklarındaki her türlü yabancı varlığın, Suriye halkının kendi geleceğini inşa etmesine yardımcı olmayı amaçlaması gerektiğini ifade etti.
Rus varlığının niteliği yeniden tanımlanıyor
Cumhurbaşkanı El-Şara’nın Ekim 2025’te Moskova’ya gerçekleştireceği ziyaret öncesinde Rusya Dışişleri Bakanı, Devlet Başkanı Putin’in, Suriye yönetiminin Rusya’nın ülkedeki varlığını istememesi halinde Moskova’nın Suriye’de kalmayacağını birkaç kez açıkladığını belirtti.
Rus Bakan ayrıca Rusya’nın Suriye’deki varlığının görevlerinden birinin, liman ve havalimanlarının insani yardımların ulaştırılmasında kullanılmasını sağlayacak bir insani merkez oluşturmak olabileceğini ifade etti.
Cumhurbaşkanı El-Şara, 15 Ekim 2025’te ilk Moskova ziyaretini gerçekleştirerek Kremlin Sarayı’nda Devlet Başkanı Putin ile bir araya geldi.Görüşmede, ikili ilişkiler ve çeşitli alanlarda stratejik işbirliğinin güçlendirilmesi yolları ele alındı.
El-Şara, Suriye’nin başta Rusya olmak üzere bölgesel ve uluslararası ülkelerle siyasi ve stratejik ilişkilerini yeniden inşa etmeye çalıştığı yeni bir dönemden geçtiğini belirtti.
Önceki anlaşmalara saygı gösterildiğini ifade eden El-Şara, ilişkilerin niteliğinin Suriye’nin bağımsız karar alma iradesini ve ulusal egemenliğini güvence altına alacak şekilde yeniden tanımlanması için çalışıldığını vurguladı.
Putin ise Suriye-Rusya ilişkilerinin 80 yılı aşkın bir geçmişe sahip olduğunu belirterek, ilişkilerin önemine ve Ortak Hükümet Komisyonu çalışmalarının yeniden başlatılması ile iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Görüşmeler sonraki aylarda da devam etti. Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı El-Şeybani, 24 Aralık 2025’te Moskova’yı ziyaret ederek Lavrov ile Suriye’de toparlanma, yeniden imar ve istikrarın sağlanmasına yönelik destek yollarını görüştü.
Görüşmede ayrıca Suriye’nin birliğinin, egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunmasının önemi vurgulandı.
Cumhurbaşkanı El-Şara, 28 Ocak 2026’da ikinci Moskova ziyaretini gerçekleştirdi. El-Şara, iki ülkeden üst düzey yetkililerin katıldığı geniş kapsamlı toplantıda Devlet Başkanı Putin ile bir araya geldi.
El-Şara, Rusya’nın Suriye’nin birliğini ve istikrarını desteklemedeki rolünün önemini vurguladı. Suriye’nin geçen yıl büyük zorlukları geride bıraktığını belirten El-Şara, bunların sonuncusunun ülke topraklarının birleştirilmesi olduğunu ifade ederek, istikrar ve barış aşamasına geçme umudunu dile getirdi.
Putin de başta ekonomik alan olmak üzere çeşitli sektörlerde ikili ilişkilerin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. İki ülke arasındaki ilişkilerin sürekli geliştiğini belirten Putin, Fırat’ın doğusundaki bölgelerin Suriye devletinin yönetimine dönmesini, Suriye topraklarının birliğinin güçlendirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi.
İşbirliği ve askeri varlığa ilişkin görüşmeler
Üst düzey Rus heyeti, 4 Şubat’ta Şam’ı ziyaret etti. Heyette Rusya Konut Bakanı Erik Fayzullin, Rusya Devlet Başkanı Danışmanı İgor Levitin ve Savunma Bakan Yardımcısı General Yunus-Bek Yevkurov yer aldı.
Rus heyeti, Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı El-Şeybani ile Savunma Bakanı Tümgeneral Murhaf Ebu Kasra ile bir araya gelerek Rusya’nın Suriye’deki askeri varlığını ve iki ülke arasındaki askeri işbirliği imkanlarını görüştü.
Görüşmelerde ayrıca mevcut koordinasyon çerçevesinde ve ortak çıkarlara hizmet edecek şekilde ekonomik ve kalkınma işbirliğinin güçlendirilmesi yolları ele alındı.
Arka arkaya gerçekleştirilen bu görüşme ve müzakereler, Suriye’deki yeni döneme uygun olarak Suriye-Rusya ilişkilerinin yeniden düzenlenmesine yönelik kademeli sürecin parçalarını oluşturdu. Süreç, Rusya’nın Suriye’deki varlığına ilişkin konuların iki hükümet arasında açık mutabakatlar çerçevesinde ele alınmasının önünü açtı.
İlişkilerde yeni dönem
9 Ağustos’ta açıklanan Suriye-Rusya mutabakatı, Suriye’nin dış ilişkilerini ulusal egemenlik, karşılıklı saygı ve ortak çıkarlar temelinde yeniden inşa etme yaklaşımının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Bu yaklaşım, devrik rejim döneminde uluslararası güçlerle ilişkilerde izlenen ve Suriye’nin siyasi konumunu zayıflatan eksen politikasından uzaklaşmayı öngörüyor.
Bu açıdan mutabakat, yalnızca Rusya’nın Suriye kıyılarındaki varlığının yeniden düzenlenmesine ilişkin bir düzenleme niteliği taşımıyor. Aynı zamanda, yıllar boyunca devrik rejimin dayattığı siyasi ve askeri koşullarla şekillenen Şam-Moskova ilişkilerinin, Suriye’nin egemenliği ve ulusal çıkarlarını temel alan yeni bir çerçevede yeniden tanımlanmasına yönelik dönüşümü yansıtıyor.
N.W.A / R.Y
