Devrik Esed rejiminin devrilmesiyle başlayan geçiş sürecinin en önemli aşamalarından biri tamamlandı. Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara’nın atadığı son üçte birlik kontenjanın da açıklanmasıyla 210 üyeli yeni Suriye Halk Meclisi resmen şekillendi. Devrim zaferi sonrası oluşturulan ilk yasama organı, kalıcı anayasa kabul edilene kadar ülkenin geçici parlamentosu olarak görev yapacak.
Şam (SANA)– Yeni Suriye Halk Meclisi‘nin oluşum süreci, Cumhurbaşkanı tarafından atanan son üçte birlik kontenjanın açıklanmasıyla tamamlandı. devrik Esed rejiminin devrilmesinin ardından başlatılan siyasi geçiş sürecinin önemli kilometre taşlarından biri olan yeni meclis, geçici anayasal düzen çerçevesinde yasama faaliyetlerini yürütmek üzere göreve hazırlanıyor.
Uzun yıllar boyunca devrik rejim döneminde etkisiz bırakılan ve işlevsiz hale getirilen yasama kurumunun yeniden yapılandırılması hedeflenirken, yeni meclisin kalıcı anayasa yürürlüğe girene kadar hem yasama hem de denetim görevini üstlenmesi bekleniyor.
Devrik rejim parlamentosunun feshi
Yeni Halk Meclisi’nin oluşturulması, Suriyelilerin 14 yıl süren halk ayaklanması boyunca verdiği büyük bedellerin ardından elde edilen siyasi dönüşümün önemli adımlarından biri olarak görülüyor.
29 Ocak 2025’te düzenlenen Suriye Devrimi Zafer Konferansı’nda, 2012 Anayasası’nın yürürlükten kaldırılması, olağanüstü nitelikteki tüm yasaların askıya alınması ve devrik Esed döneminde oluşturulan Halk Meclisi ile komisyonlarının feshedilmesi kararlaştırıldı.
Aynı konferansta, kalıcı anayasa kabul edilene kadar geçici bir yasama organı oluşturma yetkisi Cumhurbaşkanı’na verildi.
Anayasal bildiri yeni meclisin çerçevesini belirledi
13 Mart 2025’te yayımlanan Anayasal Bildiri’nin 24. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, meclis üyelerini belirlemek üzere bir Yüksek Seçim Komisyonu oluşturdu.
Sisteme göre:
Meclis üyelerinin üçte ikisi alt seçim kurulları tarafından seçiliyor.
Kalan üçte birlik bölüm ise adil temsil, toplumsal denge ve liyakat esasları gözetilerek Cumhurbaşkanı tarafından atanıyor.
Bildirinin 26. maddesi, yeni Halk Meclisi’nin kalıcı anayasa kabul edilip yeni seçimler yapılıncaya kadar yasama yetkisini kullanacağını, görev süresinin ise gerektiğinde uzatılabilecek şekilde 30 ay olacağını hükme bağladı.
madde ise meclisin görevlerini şu şekilde sıraladı:
Kanun teklif etmek ve yasalaştırmak,
Mevcut yasaları değiştirmek veya yürürlükten kaldırmak,
Uluslararası anlaşmaları onaylamak,
Devlet bütçesini kabul etmek,
Genel af ilan etmek,
Milletvekillerinin istifalarını kabul veya reddetmek,
Dokunulmazlıkların kaldırılmasına karar vermek,
Bakanları denetlemek amacıyla oturumlar düzenlemek.
Kararlar oy çokluğuyla alınacak.
Yüksek seçim komisyonu kuruldu
2 Haziran 2025 tarihinde yayımlanan 66 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Halk Meclisi Yüksek Seçim Komisyonu kuruldu.
Komisyonun başkanlığına Muhammed Taha El-Ahmed getirilirken, ilk etapta meclisin 150 üyeden oluşması ve üyelerin nüfus dağılımına göre illere dağıtılması kararlaştırıldı.
Sisteme göre üyelerin üçte ikisi seçimle, üçte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından atanacaktı.
Ahmed El-Şara komisyonla bir araya geldi
Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara, 14 Haziran 2025’te Halk Meclisi Yüksek Seçim Komisyonu üyelerini Şam’daki Halk Sarayı’nda kabul etti.
Komisyon daha sonra 18 Haziran’da Şam’dan başlayarak ülke genelinde saha ziyaretlerine çıktı.
Valiler, yerel yönetimler ve sivil toplum temsilcileriyle gerçekleştirilen toplantılarda seçim sistemi, seçici kurulların oluşturulması ve seçim takvimi ele alındı.
20 Haziran’da ise seçim sürecinin hukuki denetimini sağlamak amacıyla komisyona bağlı bir hukuk komisyonu oluşturuldu.
Cumhurbaşkanı süreci yakından takip etti
10 Temmuz 2025’te Cumhurbaşkanı El-Şara, komisyon üyelerinden illerde gerçekleştirilen temaslar hakkında bilgi aldı.
Toplantıda vatandaşların seçim sürecine ilişkin görüşlerinin değerlendirildiği belirtilirken, Cumhurbaşkanı geniş katılımlı ve şeffaf bir seçim sürecinin önemini vurguladı.
27 Temmuz’da ise seçim sisteminin nihai taslağı Cumhurbaşkanı’na sunuldu.
Meclis üye sayısı 150’den 210’a çıkarıldı
27 Temmuz 2025’te Komisyon Başkanı Muhammed Taha El-Ahmed, Halk Meclisi’nin üye sayısının 150’den 210’a çıkarıldığını açıkladı.
2011 nüfus sayımı esas alınarak yapılan yeni düzenlemeye göre:
140 üye seçici kurullar tarafından seçilecek,
70 üye Cumhurbaşkanı tarafından atanacak.
El-Ahmed ayrıca devrik rejim mensupları, ayrılıkçı hareketleri destekleyenler ve nefret söylemi kullanan kişilerin seçim sürecine dahil edilmeyeceğini duyurdu.
Geçici seçim yasası yürürlüğe girdi
19 Ağustos 2025’te Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara, Halk Meclisi Geçici Seçim Sistemi’ni onaylayan 143 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ni yayımladı.
Kararnameye göre meclis toplam 210 üyeden oluşacak.
Seçim çevreleri idari bölgeler temelinde oluşturulurken, adaylık hakkı yalnızca seçici kurullarda yer alan kişilere tanındı.
Cumhurbaşkanı ise üçte birlik kontenjanı doğrudan atayacak.
Haseke, Rakka ve Süveyda’da seçimler ertelendi
23 Ağustos 2025’te Yüksek Seçim Komisyonu, güvenlik koşulları nedeniyle Haseke, Rakka ve Süveyda illerindeki seçimlerin ertelendiğini açıkladı.
26 Ağustos’ta ise illere göre sandalye dağılımı açıklandı:
Halep: 32
İdlib: 12
Şam Kırsalı: 12
Humus: 12
Hama: 12
Şam: 10
Haseke: 10
Deyrizor: 10
Lazkiye: 7
Rakka: 6
Dera: 6
Tartus: 5
Kuneytra: 3
Süveyda: 3
Adaylık süreci başladı
27 Ağustos 2025’te il seçim komisyonları oluşturuldu.
2 Eylül’de komisyon üyelerinin kesin listeleri açıklandı.
11 Eylül’de aday başvuruları tamamlandı.
18 Eylül’de seçici kurulların geçici listeleri yayımlandı.
İtirazların değerlendirilmesinin ardından 27 Eylül’de kesin listeler ilan edilirken, aynı gün ve ertesi gün Halk Meclisi adaylık başvuruları alındı.
Adaylık yalnızca seçici kurul üyelerine açık tutuldu.
İlk seçimler 5 Ekim 2025’te yapıldı
5 Ekim 2025’te ülke genelinde Halk Meclisi seçimleri gerçekleştirildi.
Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara, Şam Milli Kütüphanesi’ndeki seçim merkezini ziyaret ederek, uzun süredir bekleyen çok sayıda yasanın çıkarılması gerektiğini, yeni meclisin hükümeti etkin biçimde denetleyeceğini ve ülkenin yeniden inşasının tüm Suriyelilerin ortak sorumluluğu olduğunu söyledi.
Ertesi gün Yüksek Seçim Komisyonu seçimlerin kesin sonuçlarını açıkladı.
Eksik bölgelerde seçimler daha sonra tamamlandı
23 Ekim 2025’te Tel Abyad ve Resulayn seçim çevrelerinde seçimler yapıldı.
1 Kasım’da bu bölgelerin nihai sonuçları ilan edildi.
17 Mart 2026’da Rakka ve Tabka’da,
24 Mayıs 2026’da ise Halep’e bağlı Ayn El-Arab ile Haseke, Kamışlı ve Malikiyye bölgelerinde seçimler gerçekleştirildi.
Süveyda’daki sandalyeler ise güvenlik koşulları nedeniyle halen boş bırakıldı.
Cumhurbaşkanı son üçte birlik kontenjanı açıkladı
1 Temmuz 2026’da Yüksek Seçim Komisyonu, Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara tarafından atanan 70 kişilik son üçte birlik kontenjanın isimlerini açıkladı.
Atanan üyeler arasında:
23 kanaat önderi,
47 uzman ve akademisyen yer aldı.
Bu grubun eğitim dağılımı ise şöyle oldu:
17 doktora mezunu,
12 yüksek lisans mezunu,
18 üniversite mezunu.
Listede ayrıca 15 kadın üye bulunuyor.
Komisyon, atamaların toplumun tüm kesimlerini temsil edecek şekilde yapıldığını; özgürlük mücadelesine katkı sunan isimlerin yanı sıra kamu hizmetlerinde deneyim kazanmış liyakat sahibi kişilere de yer verildiğini belirtti.
İlk oturum pazartesi günü yapılacak
Yeni Halk Meclisi’nin ilk oturumunun gelecek pazartesi günü yapılması kararlaştırıldı.
İlk birleşimde gizli oylamayla Meclis Başkanı, iki başkanvekili ve katip üye seçilecek.
Suriyeliler, yeni meclisin ülkenin gerçek anlamda temsil edildiği bir yasama organına dönüşmesini ve devlet kurumlarının yeniden inşası ile hukuk devleti ve istikrarın güçlendirilmesine katkı sunmasını bekliyor.
R.Y
