Venezuela’da 1900 yılından bu yana yaşanan en büyük çifte deprem felaketi, halihazırda derin bir ekonomik kriz ve altyapı çöküşüyle mücadele eden ülkede milyarlarca dolarlık yeni bir mali yıkım riski doğurdu.
Caracas (SANA) – Venezuela, ülke tarihinin en şiddetli doğal afetlerinden biriyle karşı karşıya kaldı. Ülkenin kuzeyini vuran ve 1900 yılından bu yana benzeri görülmemiş bir “çifte sarsıntı” olarak kayıtlara geçen iki güçlüdeprem, geride geniş çaplı bir yıkım bıraktı.
Arama-kurtarma ve enkaz altından cenaze çıkarma çalışmaları sürerken, bu doğal afetin zaten mali yapısı ve kamu hizmetleri uzun süredir çökmüş durumda olan ülke için ek bir ekonomik şoka dönüşmesinden endişe ediliyor.
Yetkililer, can kaybının en az 164’e yükseldiğini ve yaklaşık bin yaralı olduğunu açıkladı. Yıkılan onlarca binanın enkazı altında arama ve kurtarma çalışmaları devam ettiği için bu sayıların daha da artmasından endişe duyuluyor.
ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS) verilerine göre, ilk olarak 7,2 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi; bundan yalnızca saniyeler sonra ise sığ bir derinlikte 7,5 büyüklüğünde ikinci bir sarsıntı yaşandı. Bu durum yıkımın boyutunu katlarken, sayısı onlarca yı aşan artçı sarsıntılara yol açtı. USGS, bu depremin Venezuela’da 1900 yılından beri kaydedilen en güçlü sarsıntı olduğuna dikkati ederek afetin jeolojik açıdan ne denli olağanüstü olduğunu ortaya koydu.
Felaket öncesinde de kırılgan olan bir ekonomi
Bu felaket, zaten yıllardır büyük krizlerle boğuşan bir ekonomik konjonktürde meydana geldi. Reuters ve CNN’in raporlarına göre, Venezuela’nın gayrisafi yurt içi hasılası (GSYİH), ABD yaptırımları, petrol sektöründeki gerileme ve yüksek enflasyon nedeniyle 2013’ten bu yana yaklaşık yüzde 80 oranında küçüldü.
Ülke, dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip olmasına rağmen, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Birleşmiş Milletler (BM) raporlarında belirtildiği üzere kötü yönetim ve yatırım eksikliği nedeniyle üretim kapasitesinde ciddi bir düşüş yaşadı.
Ekonomik krizin çarpan etkisi olarak deprem
Yapılan ekonomik analizlere göre deprem, halihazırda kronik bir finansman sıkıntısı çeken hastaneler, elektrik ve su şebekeleri gibi zaten kırılgan olan altyapı sistemlerini daha da felç etti.
Kriz aynı zamanda, zaten yakıt, ilaç ve temel maddelerin eksikliğinin yaşandığı ülkede tedarik zincirleri üzerinde büyük bir baskı oluşturarak yaşam standartlarının daha da kötüleşmesi riskini doğuruyor.
100 Milyar dolara ulaşabilecek kayıplar
ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi (USGS), ekonomik kayıpların 10 milyar ile 100 milyar dolar arasında değişebileceğini tahmin ediyor. Bu geniş aralık, felaketin ilk saatlerinde hasar tespitindeki belirsizliğin boyutunu yansıtıyor.
Kayıplar sadece yıkılan binalarla sınırlı kalmayıp, gaz ve elektrik şebekelerindeki olası hasarları ve toplam maliyeti katlayabilecek ikincil çökmeleri de kapsıyor. Uzmanlar, enerji sektöründe meydana gelecek herhangi bir aksamanın, neredeyse tamamen petrol ihracatına bağımlı olan ulusal ekonomiye hızla yansıyacağı konusunda uyarıyor.
Eş zamanlı olarak büyüyen insani kriz
Fransız Haber Ajansı (AFP) ve BM raporları, Venezuela sağlık sisteminin depremden önce de çökmüş durumda olduğunu ve milyonlarca kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğunu aktarıyor. Bu durum afet müdahale çalışmalarını daha karmaşık hale getiriyor.
Raporlar ayrıca elektrik kesintilerinin ve altyapı hasarlarının, afet bölgelerindeki kurtarma çalışmalarını ciddi şekilde zorlaştırdığını vurguluyor.
Venezuela hükümeti, yüz milyarlarca doları aşan dış borçlar ve devam eden uluslararası yaptırımlar gölgesinde, yeniden imar çalışmalarını finanse etme konusunda devasa bir zorlukla karşı karşıya. Tahminler, kurumsal ve mali yapının zayıflığı nedeniyle yeniden inşa sürecinin uzun yıllar alabileceğini gösteriyor.
Uluslararası tepki ve insani hareketlilik
Deprem, geniş çaplı bir uluslararası hareketliliğin de kapısını araladı. ABD, arama-kurtarma ekipleri ve tıbbi yardım göndermeye hazır olduğunu açıklarken; Avrupa Birliği ile birlikte Fransa, Almanya ve İspanya’nın da aralarında bulunduğu birçok Avrupa ve Asya ülkesi yardım çalışmalarına destek vermeye hazır olduklarını bildirdi.
Bu hareketlilik, insani gündemin siyasi rakipler arasında geçici bir kesişme noktası olarak kalmasıyla birlikte, Caracas ile Washington arasındaki ilişkilerde görece diplomatik bir yumuşamayı da yansıtıyor.
Sonuç olarak, can kayıpları ve hasar tahminleri arasında Caracas yönetiminin önündeki en büyük zorluk sadece hayat kurtarmak değil, halihazırda kırılgan olan ekonomiden geriye kalanların da tamamen çökmesini engellemek olacaktır.
V.K / R.Y
