Ortadoğu’daki savaşın etkileri, petrol piyasasında fiyatları tarihi zirvelere taşıyabilir. Uzmanlar, yatırımcıların hâlâ olası felaket senaryosuna hazırlıklı olmadığını ve zamanın hızla tükenmekte olduğunu uyarıyor.
Singapur/Londra (SANA) – Küresel hisse senetleri rekor seviyelere yükselirken, yapay zeka sektöründeki patlama yatırımcıların dikkatini çekmiş durumda. Ancak, Ortadoğu’daki savaşın kısa süreli etkileri üzerine yapılan bahisler sürerken, yatırımcılar petrol fiyatlarının iki katına çıkarak 300 dolara ulaşabileceği karanlık bir senaryoya hâlâ tam olarak hazırlıklı değil. Uzmanlar, bu dönüşüme hazırlık için zamanın hızla azaldığını belirtiyor.
Reuters’in raporuna göre, piyasalardaki iyimserlik, yapay zeka şirketlerinin, yarı iletken üreticilerinin ve yazılım geliştiricilerinin güçlü performansına ve kâr artışına dayanıyor; bu da S&P 500 endeksinin rekor seviyelere yükselmesine yol açtı.
Ancak esas kriz enerji piyasasında yatıyor. Petrol fiziksel olarak ticaret gören bir emtia olduğu için, şubat ayına kıyasla Brent, Forties (Kuzey Denizi), Cabinda (Angola) ve Troll (Norveç) petrolü yaklaşık %70 artışla 130 dolar civarında işlem görüyor. Buna karşılık, vadeli kontratlar 110 dolar civarında seyrediyor, 12 ay sonrası teslimatlar ise 80 doların üzerinde.
BVM Oil Associates’ten analist Tamas Varga, “Fiziksel piyasa sahadaki gerçekleri yansıtırken, vadeli kontratlar beklentileri ve umutları ifade eder” diyerek, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki durumun fiziksel piyasada daha net görüldüğünü vurguladı.
Olası tedarik kaybı
Savaş nedeniyle, dünya enerji arzının %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı kapanırken, Vitol şirketi piyasanın toparlanmadan önce 1 milyar varil arz kaybı yaşayabileceğini öngörüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, mevcut petrol fiyatlarının gerçekleri yansıtmadığını ve çok daha yüksek seviyelere hazırlıklı olunması gerektiğini belirtiyor. RBC Wealth Management Strateji Başkanı Frédérique Carrier, petrol şoklarının enflasyon üzerinde kalıcı etkisini göstermek için 3 ila 6 aya ihtiyaç olduğunu söylüyor.
Jefferies Commodities CEO’su Jeff Webster ise, yatırımcıların 200–300 dolar arasında petrol fiyatı senaryolarına hazırlık yaptığını ifade ediyor.
M&G Yatırım’dan Andrew Chorlton, ekonominin otomatik olarak stagflasyon ya da kriz sonrası sorunsuz toparlanma senaryosuna gideceği varsayımını gerçekçi bulmadığını belirtiyor.
Artan enflasyon beklentileri
Piyasa göstergeleri, ABD’de enflasyon beklentilerinin 1 yıllık dönemde %3,53, 5 yıllık dönemde %2,75 olduğunu, bu rakamların Fed’in %2 hedefinin üzerinde seyrettiğini gösteriyor. Londra borsası verilerine göre, savaş öncesi bu beklenti yaklaşık %2,4 civarındaydı.
Savaşın ötesinde derin dönüşümler
Piyasa genellikle şoklardan sonra dengeye kavuşsa da, analistler asıl riskin uzun vadeli dönüşümlerde yattığını belirtiyor. UBS Singapur’dan Paras Gupta, “Piyasa tepkisiyle birlikte bu olayın bir dönüm noktası olduğunu fark edeceğiz” diyor.
Uzmanlar, son dönemde ticaret politikaları ve uluslararası ilişkilerdeki değişimlerin ABD’nin güvenilir bir ekonomik ve güvenlik ortağı olarak algısını etkileyerek belirsizliği artırdığını vurguluyor. Fordham Global’den Tina Fordham ise, savaşın etkileri sadece zamanlama ile ilgili değil; aynı zamanda politika ve genel kamu tutumlarının evrimi ile ilgili olduğunu, jeopolitik risklerin piyasaları etkilediğinde zamanın çoktan geçmiş olacağını ifade ediyor.
R.H / R.Y
